Brzuch

Sposób na dolegliwości układu pokarmowego

Współczesne tempo życia, ciągłe narażenie na stres oraz niewłaściwa dieta powodują, iż czynnościowe choroby przewodu pokarmowego dotykają nas coraz częściej. Nierzadko wiele objawów występuje w tym samym momencie. Rośnie jednak nasza świadomość i determinacja, aby z nimi skutecznie walczyć.

Dolegliwości ze strony układu pokarmowego dotykają wielu osób. Dlaczego są tak powszechne?

bez-tytuluWynika to w dużej mierze z faktu, iż współczesne tempo życia jest bardzo duże i jesteśmy ciągle narażeni na stres. Jeśli dodamy do tego zbyt małą aktywność fizyczną, niewłaściwą dietę, konserwanty obecne w jedzeniu, zaburzenia prawidłowej ilości i składu bakterii w przewodzie pokarmowym (tzw. dysbioza) – to mamy idealny przepis na czynnościowe

choroby przewodu pokarmowego. Dodatkowo dochodzi do tego kwestia polipragmazji, czyli sytuacji, kiedy przyjmujemy więcej niż kilka leków jednocześnie. Jest to jeden z częstszych błędów, który prowadzi m.in. do znacznego zwiększenia niezamierzonych interakcji leków z innymi lekami czy z pożywieniem. Powinniśmy pamiętać, że dolegliwości ze strony układu pokarmowego, towarzyszyły nam od zawsze. Jednak w dzisiejszych czasach ich częstotliwość znacznie się zwiększyła. Wzrosła równocześnie nasza uwaga co do samoobserwacji i świadomość na temat konsekwencji nieleczenia dolegliwości układu pokarmowego oraz determinacja, aby z nimi skutecznie walczyć.

Jakie objawy dotykają nas najczęściej?

Mówimy tu o zróżnicowanej grupie objawów, które nawet u 1/3 pacjentów nakładają się wzajemnie na siebie. Najbardziej dominującym zaburzeniem czynnościowym górnego odcinka przewodu pokarmowego jest dyspepsja czynnościowa, która może mieć dwie postacie: zespół zaburzeń poposiłkowych i zespół bólów w nadbrzuszu. Do ich głównych objawów należy: ból brzucha, uczucie wczesnej sytości, pieczenie w nadbrzuszu, długi okres poczucia ciężaru po spożyciu jedzenia. W przypadku zaburzeń dolnego odcinka przewodu pokarmowego najczęstszym jest zespół jelita nadwrażliwego, a wśród objawów dominuje ból brzucha i zaburzenia sensoryczne (czyli wzdęcie, uczucie niepełnego wypróżnienia) oraz zaburzenia rytmu wypróżnień: już to w kierunku biegunki, czyli nieuformowanych stolców więcej niż trzy razy na dobę, już to zaparcia, które charakteryzuje się stolcem z wysiłkiem mniej niż trzy razy w tygodniu. Bardzo często wszystkie te objawy występują w tym samym czasie.

Jak możemy sobie z nimi radzić?bez-tytulu22

W pierwszej kolejności powinniśmy się upewnić, czy nie mamy tak zwanych objawów alarmujących, do których należy nieuzasadniony ubytek wagi ciała, jakiekolwiek krwawienia z przewodu pokarmowego, anemia, zaburzenia połykania czy niewyjaśnione stany gorączkowe. Jeśli nie mamy tych objawów, to wówczas możemy zakładać, że są to jedynie powszechne zaburzenia czynnościowe, które występują aż co u piątego człowieka. Nie dysponujemy leczeniem przyczynowym, więc leczenie ukierunkowane jest na wiodące dolegliwości. W sytuacji, kiedy cierpimy na uczucie wczesnej sytości, ciężar w nadbrzuszu czy zaburzenia perystaltyki prowadzące do zaparcia, właściwym kierunkiem są leki działające prokinetycznie, czyli zwiększające czynność motoryczną przewodu pokarmowego. Do tych leków należą agoniści receptora serotoninowego 5-HT4, itoprid, złożone preparaty ziołowe oraz trimebutyna, która nie jest sensu stricto prokinetykiem w przewodzie pokarmowym, ale w określonych sytuacjach może spełniać rolę prokinetyku, ponieważ działa obwodowo na trzy typy receptorów, z których dwa mają charakter pobudzający, a jeden hamujący. W zależności od tego, który z tych receptorów w danym momencie jest „wolny”, czyli do którego jest lepszy dostęp, tam preparat na zasadzie łączenia z receptorem odgrywa swoją kluczową rolę. Jest to więc regulator motoryki, za pośrednictwem trzech obwodowych receptorów opioidowych, który wyróżnia się tym, że działa regulująco, czyli albo mobilizująco, albo hamująco na perystaltykę jelit. Dodatkowo trimebutyna ma bardzo ważną dla pacjentów właściwość, gdyż działa przeciwbólowo. Skutkuje rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, a z drugiej strony przywraca prawidłową perystaltykę jelit. Jest to więc lek, który likwiduje wiele dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Czasami z konieczności trzeba zastosować też leki spazmolityczne, takie jak mebeweryna czy drotaweryna, które działają rozkurczowo, znoszą bolesne skurcze w przewodzie pokarmowym, ale pamiętajmy, że nie przywracają prawidłowej perystaltyki jelit.

Od niedawna trimebutyna dostępna jest również bez recepty. Czy różni się ona od leków z przepisu lekarza?

Nie różni się ona niczym od trimebutyny na receptę. Ze względu na fakt, iż dolegliwości gastryczne są bardzo powszechne w społeczeństwie, to w gastrologii mamy przykłady różnych leków, które oprócz tego, że są dostępne z przepisu lekarza, to pacjent może je również zakupić bez recepty. Leki te mają takie same właściwości, tylko są najczęściej w mniejszej dawce lub w mniejszym opakowaniu. Ich dostępność wynika z udokumentowanego bezpieczeństwa oraz ma na celu ułatwienie pacjentowi doraźnego samoleczenia, kiedy jego problem nie wymaga konsultacji z lekarzem.

Prof. Barbara Skrzydło-Radomańska – Członek Zarządu Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Katedra i Klinika Gastroenterologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie