Pokonać raka

Istotne wsparcie w leczeniu

Komórki macierzyste, które od lat z powodzeniem stosowane są w leczeniu chorób hemato-onkologicznych, mają także zastosowanie w wielu innych jednostkach chorobowych. Cały czas pojawiają się kolejne doniesienia o pozytywnych wynikach badań. 

W jakich chorobach pomagają komórki macierzyste?

Komórki macierzyste są od dawna z powodzeniem stosowane w leczeniu chorób hemato-onkologicznych. Szczególnie w leczeniu białaczki, zespołów mielodysplastycznych oraz ostrej i przewlekłej choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi. Jest to leczenie uznane i sprawdzone. Komórki macierzyste są również stosowane w obszarach takich jak okulistyka, ortopedia, kardiologia i od lat 90. XX wieku w neurologii, gdzie początkowo były stosowane u osób dorosłych, a następnie u dzieci.

zrzut-ekranu-2017-03-02-o-19-53-25W jakich chorobach komórki macierzyste stosowane są u dorosłych?

Chorobą, w której zostały one zastosowane z dobrym rezultatem jest stwardnienie zanikowe boczne (SLA), które jest chorobą neurodegeneracyjną i postępującą. Badania kliniczne potwierdziły, że u tych pacjentów udało się zwiększyć długość życia, dzięki zastosowaniu komórek macierzystych. Zostały również podjęte próby stosowania komórek macierzystych w stwardnieniu rozsianym (SM) oraz u pacjentów po uszkodzeniu rdzenia, szczególnie podczas wypadków komunikacyjnych.

A w przypadku chorób dzieci?

Jeśli chodzi o dzieci i choroby neurologiczne to w latach 90. w Stanach Zjednoczonych pojawiły się badania dotyczące zastosowania komórek macierzystych, chodzi tu konkretnie o mezenchemalne komórki macierzyste w leczeniu autyzmu i mózgowego porażenia dziecięcego. W szpitalu, w którym pracuję stosujemy mezenchymalne komórki macierzyste w ramach eksperymentu medycznego, czyli wprowadzamy daną terapię ponieważ wszystkie inne dostępne metody leczenia nie przyniosły rezultatów lub ich skutki były niezadawalające. W przypadku autyzmu dziecięcego mamy badania, które potwierdzają, że dzięki komórkom macierzystym poprawiają się funkcje poznawcze u pacjentów, ich funkcjonowanie, koncentracja uwagi, zapamiętywanie, mowa czy interakcje społeczne. Komórki macierzyste nie wyleczą z autyzmu, ale istotnie pomogą w funkcjonowaniu tych dzieci. Drugim obszarem, w którym stosujemy komórki macierzyste jest mózgowe porażenie dziecięce, gdzie widzimy pozytywne efekty w połączeniu z intensywną rehabilitacją.

Jaki jest mechanizm działania komórek macierzystych i jakie przynoszą efekty?

Prawdopodobnie działają one poprzez efekt parakrynny, czyli poprzez wydzielanie substancji działających stymulująco na komórki ośrodkowego układu nerwowego. W ten sposób stymulują układ nerwowy do regeneracji i poprawy swojego funkcjonowania. Taką poprawę widzimy w naszej praktyce klinicznej. Rodzice też są świadkami takich zmian. Dla przykładu przed Świętami Bożego Narodzenia zadzwoniła do mnie z płaczem mama 16 letniego chłopca z dziecięcym porażeniem mózgowym, który jest w trakcie terapii komórkami i mówi, że ich syn pierwszy raz w życiu siedział z nimi przy stole przez kilka minut. Dla niej to był cud. Inna sytuacja, kiedy mama chłopca z autyzmem opowiada, jak przed snem życzy córce dobrej nocy, a tymczasem słyszy od chorego syna: „Dobranoc mamo”. Oczywiście dokładnie jeszcze nie wiemy jak, ale naprawdę te komórki  stymulują, pobudzają i działają. Jednak największe efekty widzimy w przepuklinach oponowo-rdzeniowych, w których istotą zaburzenia jest niedowład wiotki kończyn dolnych. Miałam pacjentów, którzy mieli brak odruchów w kończynach, brak czucia, a po rozpoczęciu terapii zaczęły się pojawiać zmiany takie jak czucie w kończynach dolnych, uczucie pełnego pęcherza, pojawił się ruch w kończynach dolnych i odruchy ścięgniste, których wcześniej nie było, to są efekty naprawdę spektakularne.

Jak to wygląda technicznie?

Pierwszym krokiem jest wizyta kwalifikacyjna, następnie jest przygotowywana cała dokumentacja medyczna, która jest przedstawiana w Komisji Bioetycznej. Komisja wyraża zgodę na udział dziecka w eksperymencie. Bez zgody Komisji Bioetycznej działanie eksperymentalne jest bezprawne. Obydwoje rodziców również muszą podpisać zgodę. Następnie komórki są przygotowywane w Polskim Banku Komórek Macierzystych w laboratorium, stamtąd przywożone do nas w odpowiednich warunkach i podawane dożylnie lub do płynu mózgowo-rdzeniowego. Jest to cykl podań w odstępach 6-8 tygodniowych. Następnie dziecko jest obserwowane przez 5-6 miesięcy. Raz w miesiącu  przyjeżdża na wizytę kontrolną.

Jakie inne ośrodki w Polsce prowadzą terapie komórkami macierzystymi?

Terapią u dzieci zajmuje się też ośrodek w Częstochowie, Krakowie. U osób dorosłych takie terapie są prowadzone w Częstochowie, Łodzi, Olsztynie i wiem, że przygotowują się kolejne ośrodki. Jest to temat modny, podejście jest różne, są sceptycy i zwolennicy tej metody. Osobiście widzę pozytywne efekty terapii. Wiem, że efekt działania należy potwierdzić, bo też jestem lekarzem klinicznym i zajmuję się nauką, ale widzę realne rezultaty, które są potwierdzone opiniami i badaniami fizjoterapeutów, psychologów, lekarzy na co dzień opiekującymi się pacjentami zakwalifikowanymi do terapii. Jednak aby móc potwierdzić naukowo skuteczność tej terapii należy przeprowadzić badania kliniczne do których powoli się przygotowujemy.

 

Dr n. med. Magdalena Chrościńska-Krawczyk – Klinika Neurologii Dziecięcej USD w Lublinie