Pokonać raka, Twoje zdrowie

Nowe trendy w diagnostyce laboratoryjnej

Współczesna diagnostyka laboratoryjna może ratować życie. W wielu chorobach wczesne rozpoznanie jest kluczowe, dlatego tak ważne są profilaktyka i specjalistyczne badania, które z roku na rok niosą nowe możliwości diagnozy.

24 maja wzieliśmy udział w inspirującym i edukacyjnym spotkaniu, które poprowadziła dr n. med. Iwona Kozak-Michałowska – Dyrektor ds. Nauki i Rozwoju Synevo. Każda nasza kampania, o różnej tematyce, poruszająca wiele ważnych medycznych i społecznych kwestii, którą Wam dedykujemy dotyczy również tematu profilaktyki i jej znaczenia w naszej walce z chorobą. Dlatego nie mogło nas zabraknąć na spotkaniu z Dr Kozak-Michałowską, która w panelu podsumowała trendy 2018 w diagnostyce laboratoryjnej. To była naprawdę spora dawka wiedzy. Rozmawialiśmy na temat diagnostyki raka prostaty, o cichym zabójcy, którym jest rak jelita grubego. Pani Doktor poruszyła również temat wyzwań w diagnostyce zakażeń wirusem HPV i właśnie ten temat, jako pierwszy postanowiliśmy Wam przybliżyć. Bo czy wiecie, że wirus HPV staje się także ważną przyczyną raka jamy ustnej i gardła?

Zakażenia wirusem HPV

HPV (Human PapillonaVirus, czyli wirus brodawczaka ludzkiego) to mały, pozbawiony otoczki wirus DNA. Istnieje niemal 200 różnych genotypów tego wirusa, w tym około 40 genotypów mogących zakażać błonę śluzową narządów moczowo-płciowych kobiet i mężczyzn. Część z nich jest przyczyną łagodnych zmian w postaci brodawek na skórze. Niestety są też dużo groźniejsze typy, które powodują powstanie nowotworów złośliwych.

Zakażenie wirusem HPV niemalże zawsze jest czynnikiem rozwoju raka szyjki macicy u kobiet. Wirus brodawczaka ludzkiego może również powodować inne groźne nowotwory, np. sromu i pochwy (40-70%), odbytu (88%), czy prącia oraz głowy i szyi, w tym jamy ustnej, krtani, gardła, a nawet płuc.”–  mówi  dr n. med. Iwona Kozak-Michałowska, Dyrektor ds. Nauki i Rozwoju Synevo.

Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego HPV:

Jest główną przyczyną raka szyjki macicy oraz jego prekursora – neoplazji śródnabłonkowej szyjki macicy – u ponad 99% przypadków nowotworu szyjki macicy można podejrzewać zakażenie HPV

Co roku w Polsce ok. 3-3,5 tys. kobiet dowiaduje się, że ma raka szyjki macicy i niestety ponad połowa z nich umrze na tę chorobę.

W Polsce rak szyjki macicy zajmuje miejsce siódme, podczas gdy w większości krajów zachodnich nowotwór ten zniknął z pierwszej dziesiątki.

Stanowi ok. 25 – 30% nowotworów narządu rodnego.

Szczyt zachorowań występuje w wieku 50-60 lat.

Wirus HPV dzielimy na dwie grupy:

wirusy niskoonkogenne tzw. niskiego ryzyka, wśród nich HPV typ: 6, 11, 13, 30, 40, 42, 43, 44.

wirusy wysokoonkogenne  czyli wysokiego ryzyka, wśród nich HPV typ: 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 i 59.

Przy czym najbardziej onkogennym typem wirusa jest HPV16, który odpowiada za około 55-60% wszystkich przypadków raka szyjki macicy, natomiast HPV18 jest odpowiedzialny za 25-35% przypadków raka.

Z danych statystycznych wynika, że około 75% aktywnych seksualnie osób na pewnym etapie swojego życia ulega zakażeniu wirusem HPV. Najczęściej infekcja obserwowana jest u osób dopiero rozpoczynających życie płciowe, czyli w wieku 15-25 lat. Do zakażeń HPV dochodzi głównie na drodze kontaktów seksualnych (penetracyjnych, niepenetracyjnych, analnych czy oralnych) oraz kontaktów skórnych. W bardzo rzadkich przypadkach także w wyniku zakażenia okołoporodowego u dzieci.

Szybka diagnoza wielokrotnie zwiększa prawdopodobieństwo wyleczenia chorób wynikających z zakażenia wirusem HPV. Test HPV jest polecany zwłaszcza kobietom aktywnym seksualnie.

Wykonanie testu HPV jest szczególnie zalecane w przypadku nieprawidłowego wyniku cytologii u kobiet po 30 roku życia. Wykrycie HPV wysokoonkogennego jest wskazaniem do wykonania kolposkopii lub pobrania wycinka do oceny histopatologicznej – jest to grupa kobiet z podwyższonym ryzykiem zachorowania na raka szyjki macicy.

Zaleca się także wykonywanie testów HPV w grupie pacjentek, które były leczone z powodu zmian dysplastycznych CIN lub miały w wywiadzie nieprawidłowe cytologie i ujemny wynik badania kolposkopowego lub biopsji celowanej – w celu przewidzenia u nich regresji lub nawrotu choroby.

Rak szyjki macicy jest jednym z niewielu nowotworów, który można całkowicie wyeliminować dzięki profilaktyce zarówno pierwotnej, jak i wtórnej. Profilaktyka pierwotna polega na zastosowaniu szczepionki zapobiegającej zakażeniu HPV. Profilaktyka wtórna, czyli cytologiczne badania przesiewowe, zapobiega rozwojowi raka przez jego wczesne wykrycie. Natomiast profilaktyka trzeciorzędowa polega na prawidłowej diagnostyce i leczeniu – można tu zaliczyć testy wykrywające obecność wirusa HPV.

Wirus HPV staje się także ważną przyczyną raka jamy ustnej i gardła

Zmiany łagodne w jamie ustnej wywoływane są brodawczakiem płaskonabłonkowym. Jego przyczyną są najczęściej urazy lub zakażenie wirusowe (najczęściej HPV).

Brodawczak, który powstał w wyniku urazu, najczęściej zlokalizowany jest na czubku lub na krawędzi języka, na błonie śluzowej policzka w linii zgryzowej lub na wardze. Brodawczaki wirusowe najczęściej pojawiają się na podniebieniu lub spodniej powierzchni języka. W obu przypadkach można obserwować pojedynczy wykwit, mający postać małych, różowo-białych kalafiorowatych lub grzybiastych grudek o średnicy nieprzekraczającej 1 cm.

Za czynniki ryzyka uważa się również przewlekłe drażnienie błon śluzowych powodowane poprzez złe protezy, stany zapalne oraz brak higieny jamy ustnej, palenie papierosów i picie alkoholu.

Brodawczaki mogą występować w całej jamie ustnej, ale najczęściej lokalizują się na podniebieniu miękkim, języku i migdałku. Rosną powoli i nie powodują dolegliwości bólowych. Średni okres transformacji złośliwej szacowany jest na 54 miesiące.

Więcej informacji na temat potrzebnych i wskazanych badań znajdziecie na: https://nucleagena.pl/testy/hpv/