Pokonać raka

Odpowiednie postępowanie dietetyczne w walce z rakiem

W Polsce, podobnie jak w wielu innych regionach świata, systematycznie rośnie liczba pacjentów onkologicznych . Każdego roku wykrywa się około 160 tyś. nowych przypadków choroby nowotworowej. Prognozy są pesymistyczne – do 2025 roku liczba zachorowań zwiększy się do 175 tys. W naszym kraju mężczyźni zapadają najczęściej na nowotwory płuca, prostaty i jelita grubego. U kobiet najczęściej rozpoznawane są nowotwory piersi, jelita grubego oraz płuca.

Każdego dnia, w naszym organizmie powstają nieprawidłowe komórki, które są wychwytywane i niszczone przez układ odpornościowy. Niektóre z nich, w odpowiednich warunkach, mogą wymknąć się spod kontroli naszego organizmu i przekształcić w komórki nowotworowe. Tzw. proces nowotworzenia mogą przyspieszać czynniki środowiskowe, np. trucie się dymem tytoniowym lub zła dieta.

Walka z rakiem stanowi jedno z największych wyzwań ludzkości. Szacuje się, że rozwojowi 30-40% nowotworów można zapobiec stosując odpowiedni styl życia oraz dietę. Dzięki zdrowym nawykom możemy istotnie obniżyć ryzyko rozwoju choroby w naszym organizmie.

Odpowiednie postępowanie dietetyczne odgrywa ważną rolę nie tylko w kontekście prewencji, ale również na wszystkich etapach już zdiagnozowanej choroby nowotworowej. Właściwe wsparcie żywieniowe jest istotne w trakcie leczenia (operacji chirurgicznej, chemioterapii, radioterapii), w okresie rekonwalescencji oraz na etapie opieki paliatywnej. Dieta nie leczy raka, ale wzmacnia oraz wspiera organizm Pacjenta w walce z chorobą nowotworową.

ROLA ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB NOWOTWOROWYCH

Według najnowszych badań Światowego Instytutu Badań nad Rakiem (World Cancer Research Fund) można zapobiec około 1/3 zachorowań na nowotwory poprzez modyfikację stylu życia i unikanie pięciu kluczowych czynników ryzyka: nadwagi i otyłości, braku aktywności fizycznej, niskiego spożycia warzyw i owoców, palenia tytoniu oraz spożywania alkoholu.

Dzięki badaniom posiadamy coraz większą wiedzę na temat diety o potencjale antynowotworowym. Podstawą każdego jadłospisu powinna być dobrze zbilansowana dieta, która uzupełnia podaż wszystkich mikro- i makroelementów. Fundament zdrowego żywienia stanowią warzywa i owoce, spożywane przynajmniej 5 razy dziennie. Oprócz witamin i substancji mineralnych zawierają one tzw. wtórne substancje roślinne, wytwarzane przez rośliny z barwników, substancji zapachowych i smakowych. Najwyższy poziom cennych antyrakowych przeciwutleniaczy zawarty jest w tych warzywach i owocach, które mają najwięcej koloru i smaku. 

Warzywa i owoce należy spożywać przynajmniej pięć razy dziennie. Warto jeść różnorodnie – im bardziej zróżnicowana dieta, tym lepsze zaopatrzenie organizmu w substancje odżywcze i ochronne. Warto wybierać produkty sezonowe i regionalne, które są najzdrowsze i najsmaczniejsze. W codziennej diecie należy wystrzegać się produktów tłustych i wysoko przetworzonych, a także ograniczyć spożycie czerwonego mięsa i soli.

WSPARCIE ŻYWIENIOWE W CHOROBIE NOWOTWOROWEJ

Ze względu na przewlekły charakter choroby nowotworowej głównym celem wsparcia żywieniowego jest utrzymanie optymalnej masy ciała pacjenta, zapobieganie niedoborom składników odżywczych, poprawa tolerancji stosowanego leczenia, minimalizacja skutków ubocznych terapii oraz stymulacja układu odpornościowego chorego.

Dieta nie leczy raka, ale właściwe wsparcie żywieniowe w sposób pozytywny wpływa na przebieg leczenia oraz rokowania.

Zapotrzebowanie energetyczne pacjenta onkologicznego może być 20% większe w porównaniu z osobą zdrową w tym samym wieku i tej samej płci. Zalecana dieta podczas leczenia onkologicznego powinna dostarczać odpowiedniej ilości energii, pełnowartościowego białka, węglowodanów, wysokiej jakości tłuszczów, witamin i składników mineralnych oraz zapewniać właściwą podaż płynów.

Istotną rolę odgrywa próba dostosowania konsystencji, tekstury, a także objętości oraz czasu podawania posiłków od objawów danej choroby oraz skutków ubocznych prowadzonej terapii: wymiotów, biegunki, zaparcia czy jadłowstrętu. Żywienie pacjenta onkologicznego powinno uwzględniać lokalizację guza nowotworowego, stopień zaawansowania choroby oraz rodzaj stosowanego leczenia. Wsparcie żywieniowe należy postrzegać jako integralną część leczenia choroby nowotworowej.

Osoby zainteresowane tematem zachęcam do lektury strony internetowej Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej (www.ncez.pl) oraz Żywieniowego Onkoalfabetu (www.zwrotnikraka.pl)

Opracował: Jarosław Gośliński, redaktor naczelny portalu onkologicznego zwrotnikraka.pl