Pokonać raka

Onkologia jest troską nas wszystkich

Rozwój polskiej onkologii wymaga zwiększenia nakładów na służbę zdrowia. PKB w tej sferze znacząco odbiega od średniej krajów Unii Europejskiej. Onkologia należy do niedoszacowanych dziedzin polityki zdrowotnej. Zapraszamy Was do rozmowy z prof. Jackiem Fijuthem – Prezesem Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, który otwiera naszą kampanię „Pokonać Raka”.

Jakie są dziś najbardziej niedocenione problemy w onkologii?

Rozwój polskiej onkologii wymaga zwiększenia nakładów na służbę zdrowia. PKB w tej sferze znacząco odbiega od średniej krajów Unii Europejskiej. Onkologia należy do niedoszacowanych dziedzin polityki zdrowotnej. Same założenia modelu opieki onkologicznej w Polsce nie odbiegają od współczesnych standardów medycznych. Trudna sytuacja zarówno pacjentów, jak i placówek medycznych, wiąże się natomiast ze zbyt niskim finansowaniem, niedoszacowaniem świadczeń oraz brakiem refundacji konkretnych terapii i leków. W ocenie ekspertów nakłady na polską onkologię powinny być wyższe o co najmniej 20%. Musimy zwiększyć dostępność polskich pacjentów do najbardziej innowacyjnych i efektywnych metod leczenia. Zaliczamy do nich m.in. mikroradiochirurgię, nowoczesne terapie biologiczne, protonoterapię, a także, co niezwykle istotne w tym zakresie, to sam aspekt kompleksowości leczenia oraz dopasowania go do indywidualnych potrzeb i cech występujących u chorych. Potrzebna jest także koordynacja opieki onkologicznej i egzekwowanie realizacji leczenia zgodnie z opracowanymi standardami, przy zachowaniu najwyższej jakości świadczonych usług medycznych.

Jaki jest poziom świadomości społecznej na temat roli dbałości o własne zdrowie, odpowiedzialności za codzienne nawyki, podejmowane decyzje i działania?

Choroby nowotworowe stanowią jedną z najczęstszych przyczyn zgonów na całym świecie. W naszym kraju, plasują się na drugim miejscu, tuż za chorobami układu krążenia. Już w 2025 roku, staną się one natomiast, zgodnie z prognozami, najczęstszą przyczyną śmierci w Polsce. Świadomość społeczna, dotycząca istoty dbałości o własne zdrowie, uległa w ostatnich latach znacznej poprawie. Polacy przywiązują coraz większą wagę do prowadzenia zdrowego stylu życia oraz kontrolowania stanu swojego zdrowia. Wciąż jednak nie odbywa się to na wystarczającym poziomie. Na wielu płaszczyznach brakuje nam odpowiedniej edukacji oraz świadomości przekładającej się na wprowadzenie zdrowych nawyków do naszej codzienności. Nie możemy zapominać, że to właśnie dzięki podstawowym zasadom dbałości o swoje zdrowie, zmniejszamy ryzyko wystąpienia choroby nowotworowej. Do głównych zaleceń w zakresie profilaktyki pierwotnej zaliczamy: niepalenie papierosów i innych wyrobów tytoniowych i unikanie nadużywania alkoholu, nadmiernej ekspozycji na promieniowanie nadfioletowe, zwłaszcza w młodym wieku, stosowanie zróżnicowanej diety, prowadzenie aktywnego trybu życia oraz starania mające na celu minimalizację codziennego stresu. W Polsce funkcjonują również, w ramach profilaktyki wtórnej, trzy programy badań przesiewowych, które mają za zadanie zmniejszenie śmiertelności z powodu raka piersi, raka szyjki macicy i raka jelita grubego. Programy te pozwalają na wykrycie nowotworów na najwcześniejszym stadium. Niestety zgłaszalność na te bezpłatne badania jest wciąż niedostateczna. Najważniejsza jest profilaktyka, dzięki której możemy minimalizować zagrożenia utraty zdrowia i życia oraz uniknąć wielomiesięcznych terapii onkologicznych.

Jakie jest miejsce medycyny personalizowanej w onkologii (czy to szansa na wyższą jakość leczenia Polaków)?

Medycyna personalizowana, czy też inaczej – „szyta na miarę” jest wprowadzana do praktyki klinicznej dzięki szybkiemu postępowi w zakresie nowoczesnych badań molekularnych i genetycznych. Stanowi ona podstawę nowoczesnej diagnostyki onkologicznej, zapewniając możliwość dopasowania konkretnej terapii do konkretnego pacjenta, dzięki zastosowaniu odpowiedniego leku w odpowiednim czasie i dawce. Medycyna personalizowana jest niezwykle cenna właśnie w onkologii, w której dobór odpowiedniej metody leczenia do indywidualnych cech pacjenta jest kluczowy, stanowiąc jednocześnie o bezpieczeństwie stosowanej terapii. Bardzo ważne w tym zakresie jest zapewnienie odpowiedniej dostępności pacjentów do specjalistów oraz ośrodków prowadzących diagnostykę onkologiczną. Sytuacja jest znacznie lepsza w dużych ośrodkach miejskich, posiadających wielospecjalistyczne centra szpitalne. Zdecydowanie gorzej jest w ośrodkach małych i na wsi. Jako środowisko ekspertów, dążymy do organizacji kompleksowej i nowoczesnej opieki onkologicznej w Polsce.

Pacjenci poszukując szans na nowoczesne, bezpieczne i przede wszystkim skuteczne leczenie, wielu nadziei upatrują w immunoterapii, w jakich terapiach natrafiają na najbardziej obiecujące leki?

Immunoterapia nowotworów polega na aktywacji układu odpornościowego i uruchomieniu naturalnych mechanizmów obronności przeciwnowotworowej. W przypadku większości nowotworów, choroba ta nie podlega skutecznej kontroli układu immunologicznego i staje się ona „nierozpoznawalna” dla układu odpornościowego. Immunoterapia ma za zadanie zapewnić ową kontrolę, a także pomóc w wydobyciu potencjału obronnego. W immunoterapii pokłada się nadzieje na powodzenie procesu walki z chorobą nowotworową. W porównaniu ze standardową chemioterapią, cechuje się ona wydłużonym okresem utrzymywania się korzyści terapeutycznych. Poprawie ulega także sama jakoś życia pacjenta. Leki modulujące odpowiedź immunologiczną są bez wątpienie przyszłością onkologii w najbliższych latach. W czasie ostatnich miesięcy, dzięki wprowadzeniu nowych programów lekowych przez Ministerstwo Zdrowia, dostępność immunoterapii w Polsce znacznie się zwiększyła.

W jakich terapiach natrafiają na najbardziej obiecujące leki?

Wprowadzenie nowych leków, w tym ukierunkowanych molekularnie i modulujących odpowiedź immunologiczną przyniosło spektakularne wyniki w przypadku czerniaka złośliwego. W postaci rozsianej, do niedawna, była to choroba nieuleczalna, o bardzo szybkim przebiegu. Obecnie długotrwałą remisję uzyskuje się u 60-70% chorych a także notuje się 10-letnia przeżycia u chorych, którzy w przeszłości korzystnie odpowiedzieli na leczenie. Znacznej poprawie uległo przeżycie chorych na raka płuca, u których kojarzono radioterapię, chemioterapię i leczenie immunologiczne. W wielu innych nowotworach takich jak rak piersi, rak nerki, rak płuca, czy rak jelita grubego, zastosowanie nowoczesnego leczenia ukierunkowanego molekularnie w chorobie rozsianej pozwala uzyskać długotrwałe odpowiedzi, czyniąc w wielu przypadkach chorobę nowotworową chorobą przewlekłą. Zastosowanie terapii ukierunkowanej w rzadkich mięsakach tkanek miękkich i białaczkach pozwoliło uzyskać bardzo wysokie odsetki odpowiedzi i długoletnie przeżycia.

Panie Profesorze proszę wskazać główne kierunki zmian postulowane obecnie przez PTO?

Polskie Towarzystwo Onkologiczne prowadzi nieustanną działalność na rzecz pacjentów, dopasowując dążenia do pożądanego stanu polityki zdrowotnej do współczesnych standardów i osiągnięć medycyny oraz potrzeb i postulatów pacjentów. Rok 2018 rozpoczęliśmy z nadzieją, że wypracowane przez nasze środowisko wnioski, rekomendacje pozwolą na rozwój polskiej onkologii i poprawę sytuacji zmagających się z nowotworami pacjentów. Dobro pacjenta stanowi nadrzędny cel, który zawsze będzie przyświecał działaniom Polskiego Towarzystwa Onkologicznego. Do głównych kierunków zmian postulowanych przez nasze środowisko należy m.in.: zapewnienie pacjentom odpowiedniej dostępności do nowoczesnych metod i terapii lekowych, dążenie do finansowania onkologii na wystarczającym poziomie, funkcjonowanie kompleksowej i personalizowanej medycyny, a także bieżące uwzględnianie środowiska pacjentów w procesie kształtowania polityki zdrowotnej.