Pokonać raka

Rak prostaty to nie wyrok

Z rakiem prostaty mężczyzna może żyć przez wiele lat. Jednak u prawie połowy pacjentów nowotwór stercza ko czy si przerzutami. Bardzo często są to przerzuty do kości. Jak wygląda leczenie tego nowotworu?

Jakie są obecne wytyczne leczenia pacjentów z rakiem gruczołu krokowego z przerzutami do kości?

Rak gruczołu krokowego jest nowotworem o szczególnym powinowactwie do układu kostnego, uważa się, że nawet 85% pacjentów z zaawansowaną chorobą wykazuje obecność zmian przerzutowych w kościach. Dodatkowo standardowe leczenie polegające na obniżeniu stężenia testosteronu sprzyja utracie masy kostnej. Po 10 latach leczenia hormonalnego u niemal 90% pacjentów występuje osteoporoza, czyli patologiczny ubytek masy kostnej. Stąd też układ kostny uznaje się za narząd krytyczny u pacjentów z rakiem stercza. Zatem powikłania ze strony układu kostnego znacznie upośledzają jakość życia pacjentów. Co więcej – mogą być przyczyną niepełnosprawności i ograniczenia zdolności do samodzielnego funkcjonowania. Dlatego należy zawsze pamiętać, że układ kostny pacjenta z rakiem gruczołu krokowego jest często źródłem poważnych problemów. U mężczyzn z chorobą zaawansowaną w trakcie leczenia prowadzącego do obniżenia stężenia testosteronu, należy pamiętać o stosowaniu na stałe preparatów wapnia i witaminy D3 – najlepiej w postaci łączonej. Tego typu preparaty są dostępne bez recepty, ale pacjent musi być świadomy konieczności ich stosowania.

Pacjenci z chorobą przerzutową do układu kostnego to grupa chorych, u których musi być zastosowana hormonoterapia – i jest to leczenie podstawowe, które powinno być stosowane do końca życia. Włączenie leczenia obniżającego stężenie testosteronu powoduje u większości pacjentów czasową remisję choroby oraz poprawia jakość życia (np. ustąpienie dolegliwości bólowych). Od niedawna wiemy, że w tej grupie pacjentów wskazane jest dołączenie na wczesnym etapie chemioterapii z zastosowaniem docetakselu. Dane z dużego badania międzynarodowego mówią, że takie postępowanie wydłuża przeżycia średnio z 3,5 roku do 5 lat.

Od 1 listopada w ramach programu lekowego zostały objęte refundacją nowe preparaty w leczeniu raka gruczołu krokowego z przerzutami do kości. W jaki sposób ten powiększający się wachlarz terapii wpływa na leczenie pacjentów?

Niestety niemal wszyscy pacjenci z chorobą zaawansowaną doświadczają wyczerpania skuteczności pierwotnego leczenia i właśnie tej grupie pacjentów dedykowane były liczne badania. Jest to grupa pacjentów z tak zwanym rakiem stercza opornym na kastrację. Jeszcze niedawno, tj. na początku XXI wieku medycyna nie dysponowała żadnymi sposobami leczenia, które zapewniałyby wydłużenie życia pacjenta w tej fazie choroby.

Przełomem okazało się badanie z zastosowaniem docetakselu u pacjentów z opornym na leczenie hormonalne nowotworem i obecnymi objawami choroby. Leczenie to jest do chwili obecnej szeroko stosowane w tej grupie chorych. Jego wadą jest stosunkowo wysoka toksyczność. Ostatnie kilkanaście lat, to lepsze zrozumienie mechanizmów postępu nowotworu u pacjentów z leczeniem niskim stężeniem testosteronu. Okazuje się, że w tej grupie pacjentów nadal pobudzenie tkanki nowotworowej hormonami płciowymi męskimi, tj. androgenami, odgrywa znaczącą rolę. Ta obserwacja legła u podstaw opracowania nowych leków hormonalnych, stosowanych z powodzeniem u pacjentów z opornym na kastrację rakiem stercza. W Polsce docetaksel refundowany jest bez ograniczeń, octan abierateronu oraz enzalutamid dostępne są w ramach tzw. programu terapeutycznego, przy czym octan abierateronu jest refundowany przed lub po chemioterapii, enzalutamid jest refundowany tylko u pacjentów po chemioterapii i nadal oczekujemy na zgodę na refundację stosowania tego leku przed chemioterapią. Lekiem o odmiennym mechanizmie działania jest rad-223, który jest refundowany u pacjentów przed lub po chemioterapii. Trzeba tu zaznaczyć, że obecnie dysponujemy licznymi możliwościami terapii u pacjentów z opornym na kastracje rakiem stercza, a korzyści z leczenia mogą się sumować.

W związku z nowymi możliwościami terapeutycznymi jakie pojawiły się w programie lekowym, dla kogo przeznaczona jest kuracja dichlorkiem radu Ra-223?

Kolejnym lekiem, który wydłuża życie pacjentów w tej fazie choroby nowotworowej jest rad-223 – lek ten może być zastosowany zarówno po chemioterapii, jak i u pacjentów z przeciwwskazaniami do leczenia docetakselem. Specyfika działania tego leku uzasadnia jego stosowanie w przypadku stwierdzenia obecności przerzutów w kościach, dlatego że właśnie w przerzutach kostnych lek ulega zdeponowaniu i tam wywiera swoje działanie. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na to, że obok radu-223 istnieją inne grupy leków, dedykowane pacjentom z rakiem gruczołu krokowego w fazie oporności na kastrację z przerzutami w kośćcu. Jednakże wyłącznie rad-223 wydłuża życie pacjenta.

Jak ważny jest komfort pacjentów przy leczeniu tego nowotworu?

Naczelnym wyznacznikiem efektywności leczenia jest wydłużenie czasu życia pacjenta z chorobą nowotworową. Ale równie istotne jest utrzymanie dobrej jakości życia. Onkolodzy zajmujący się leczeniem pacjentów chorych na raka gruczołu krokowego są w tej szczęśliwej sytuacji, że zastosowanie opisanych powyżej terapii przekłada się zarówno na wydłużenie życia, jak i poprawę jego jakości, a zatem spełnione są podstawowe kryteria efektywności leczenia. Poprawa jakości życia pacjenta sprawia, że mężczyzna i jego bliscy są zadowoleni z leczenia, a to powód do naszej satysfakcji.