Pokonać raka, Zdrowie kobiety

Rak tarczycy i jego skutki

Szacuje się, że w Polsce każdego roku na raka tarczycy zachoruje ok. 2,5 tysiąca osób w każdym wieku. Choć w ponad 95% przypadków udaje się go wyleczyć, to proces leczenia oraz kontroli jego skuteczności związany jest często z występowaniem skutków ubocznych. Jednym z najbardziej dotkliwych jest hipotyreoza, czyli niedoczynność tarczycy wynikająca z odstawienia hormonów tarczycy przed leczeniem radiojodem bądź przed badaniem kontrolnym oceniającym skuteczność leczenia.

Zrzut ekranu 2016-02-23 o 20.38.22Płk. prof. dr hab. n. med. Grzegorz Kamiński, kierownik Kliniki  Endokrynologii i Terapii Izotopowej Wojskowego Instytutu Medycznego.

Czym jest rak tarczycy?

Rak tarczycy to pojęcie obejmujące kilka nowotworów złośliwych gruczołu tarczowego. Jest to najczęściej występujący nowotwór złośliwy dotyczący gruczołów dokrewnych. Ilość rozpoznań raka tarczycy w ostatnich latach systematycznie rośnie. Trudno określić konkretną przyczynę jego powstawania. Jak w przypadku innych nowotworów jest to proces, na który składa się wiele czynników. Są to czynniki wewnętrzne: uwarunkowanie genetyczne, procesy zapalne, niedoczynność tarczycy, jak i czynniki zewnętrzne: narażenie na promieniowanie jonizujące, czy zanieczyszczenie środowiska (w tym palenie tytoniu). Badania naukowe wskazują, że na raka tarczycy trzykrotnie częściej zapadają kobiety niż mężczyźni. Ze względu na postęp w zakresie diagnostyki i metod leczniczych rokowanie w ponad 95% przypadków raków tarczycy jest bardzo dobre – pod warunkiem wczesnego rozpoznania i właściwego leczenia. Pierwszymi objawami, na które powinno się zwrócić uwagę jest obecność pojedynczych lub mnogich guzów tarczycy, zwłaszcza przy ich tendencji wzrostowej, powiększone węzły chłonne szyi, zaburzenia połykania, chrypka.

Jak wygląda zatem leczenie raka tarczycy?

Podstawową metodą leczenia raka tarczycy jest chirurgiczne, częściowe lub całkowite usunięcie gruczołu, w którym rozpoznano raka. Taka operacja oznacza często wyleczenie choroby. Wycięcie całej tarczycy jest najpewniejszym sposobem na to, aby uniknąć rozszerzania się raka i ułatwić leczenie uzupełniające radiojodem, późniejszą diagnostykę oceniającą, efekty leczenia oraz kontrolę służącą wykryciu ewentualnego nawrotu choroby. W większości przypadków po leczeniu chirurgicznym i jodem promieniotwórczym stosuje się leczenie supresyjne (suprafizjologiczne), aby stymulujący tarczycę hormon tyreotropowy (TSH) pozostawał w niskim stężeniu. Tylko w mało zaawansowanym, zróżnicowanym raku tarczycy stosuje się leczenie substytucyjne tj. takie dawki hormonu, aby stężenie TSH pozostawało w granicach normy.

Jak często trzeba się kontrolować po zakończeniu leczenia?

W badaniach kontrolnych bardzo ważnym elementem jest sprawdzanie stężenia tyreoglobuliny – białka produkowanego przez tkankę tarczycową. Produkowany przez przysadkę hormon TSH stymuluje komórki tarczycy także do produkcji tyreoglobuliny. Dlatego, łatwiej jest wykryć produkcję tego białka w warunkach stymulacji wysokimi stężeniami TSH. Osiąga się to dwoma sposobami: przerwaniem przyjmowania tabletek będących hormonem tarczycy, co prowadzi do wystąpienia objawów niedoczynności tarczycy, bądź podaniem leku, który zastąpi  produkowany przez przysadkę TSH. Ważne jest, żeby pacjent zapytał lekarza o rozważenie takiej możliwości, co  pozwoli na uniknięcie wystąpienia przykrych objawów niedoczynności tarczycy przed badaniem kontrolnym. Częstotliwość takich badań lekarz wyznacza indywidulanie dostosowując je do każdego przypadku.

Zrzut ekranu 2016-02-23 o 20.39.11


Prof. Marek Dedecjus, Kierownik Kliniki Endokrynologii Onkologicznej i Medycyny Nuklearnej Centrum Onkologii w Warszawie.

Co oznacza dla pacjentów niedoczynność?
Niedoczynność tarczycy powoduje szereg problemów w organizmie – wpływa niekorzystnie na pracę serca, obniża ciśnienie krwi, powoduje anemię, czy zaburzenia metabolizmu w postaci wzrostu masy ciała. W ostatnim czasie naukowcy z Uniwersytetu Kentucky (USA) przeprowadzili badania o nazwie Reversible Cognitive, Motor, and Driving Impairments in Severe Hypothyroidism. W trakcie testów uczeni sprawdzili poziom koncentracji i czas reakcji podczas prowadzenia samochodu u 32 pacjentów z niedoczynnością po przebytym raku tarczycy. Wyniki wskazują, że ich zdolności poznawcze oraz motoryczne można porównać do tych, jakimi dysponują osoby prowadzące samochód z zawartością ponad 0,8 promila alkoholu we krwi. Takie badania pozwalają wyobrazić sobie jakie dolegliwości powoduje niedoczynność tarczycy.

Czy dysponujemy metodami łagodzenia niedoczynności tarczycy?

Niedoczynność czyli niedobór hormonów tarczycowych uzupełnia się hormonami w postaci tabletek, co nazywa się fachowo leczeniem substytucyjnym. Szczególną sytuacją jest stan po operacji raka tarczycy, wtedy hormony tarczycy stosujemy w niewielkim nadmiarze, aby zahamować wzrost ewentualnie przetrwałych komórek nowotworowych, co nazywamy leczeniem supresyjnym. Osoby, które przeszły operację wycięcia tarczycy z powodu raka, zazwyczaj stosują leczenie supresyjne przez resztę życia.  Niestety, w życiu każdego pacjenta leczonego z powodu raka tarczycy przychodzą momenty, kiedy takie leczenie należy odstawić na okres 4-6 tygodni. To duże obciążenie zarówno dla organizmu jak i samopoczucia pacjentów.

W jakich okolicznościach przerywa się leczenie hormonalne?

Po wycięciu tarczycy z powodu raka tarczycy konieczne są badania kontrolne, których zadaniem jest ocena radykalności operacji i lokalizacja ewentualnych przerzutów lub wznowy nowotworu. Do badania wykorzystuje się jod promieniotwórczy. Komórki tarczycy, w tym komórki raka tarczycy, wychwytują jod, niezbędny do produkcji hormonów. Nie odróżniają izotopu stabilnego, powszechnie występującego w środowisku od izotopu promieniotwórczego. Po wychwyceniu jodu promieniotwórczego komórki tarczycy stają się widoczne podczas badania nazywanego scyntygrafią. Jod promieniotwórczy stosuje się także w celu niszczenia komórek tarczycy – po podaniu większej dawki jodu promieniotwórczego następuje śmierć komórek tarczycy, w tym również komórek nowotworowych. Powyższe zjawisko jest wykorzystywane do leczenia uzupełniającego raka tarczycy. Leczenie to jest najbardziej skuteczne, jeśli pacjent jest w stanie niedoczynności tarczycy, a dokładnie jeśli stężenie hormonu TSH jest istotnie podwyższone. Powyższy stan można osiągnąć odstawiając hormony tarczycy przyjmowane przez pacjenta, na okres 4-6 tygodni. Powoduje to wystąpienie objawów niedoczynności tarczycy, szczególnie dokuczliwych przez ostatnie dwa tygodnie odstawienia hormonów. Niedoczynność tarczycy u wielu osób powoduje drażliwość i złe samopoczucie. Dlatego, tak ważne jest, żeby pacjenci wiedzieli, że w Polsce dostępne są alternatywne, refundowane metody leczenia, pozwalające na nieprzerywanie leczenia hormonalnego i jednoczesne wykonanie niezbędnych badań. O takich metodach warto porozmawiać ze swoim lekarzem prowadzącym, który w zależności od potrzeb pacjenta będzie mógł dobrać najlepsze rozwiązanie.


29.07.2014 Warszawa. Prezes zarzadu Ruchu Spolecznego Polskie Amazonki Elzbieta Kozik. Fot. Albert Zawada
29.07.2014 Warszawa. Prezes zarzadu Ruchu Spolecznego Polskie Amazonki Elzbieta Kozik. Fot. Albert Zawada

Motyle pod ochroną

„Motyle po ochroną” to pierwsza w Polsce kampania edukacyjna stworzona z myślą o osobach, które usłyszały diagnozę raka tarczycy. Do tej pory brakowało inicjatywy, która dostarczyłaby kompleksowych informacji na temat choroby. Nie było także aktywnie działającego stowarzyszenia, które otaczałoby opieką zdiagnozowanych pacjentów i pomagałoby im poznać chorobę. Zadaniem prowadzonej kampanii jest przekazanie pacjentom informacji na temat raka tarczycy, które pozwolą im świadomie przygotować się do przejścia przez proces leczenia, oraz badań kontrolnych.

Wierzę, że w ten sposób możemy złagodzić stres, który towarzyszy diagnozie i poprawić komfort osób zmagających się z chorobą. Właśnie dlatego Ruch Społeczny – Polskie Amazonki postanowił stworzyć kampanię oraz poradnik, w którym pacjenci znajdą odpowiedzi na nurtujące ich pytania.

Poradnik, informacje na temat raka tarczycy oraz historie pacjentów, dostępne są na stronie internetowej www.ruchspoleczny.org.pl. Zapraszamy do kontaktu wszystkie osoby, które chciałyby dołączyć do kampanii, dzieląc się swoimi doświadczeniami z pacjentami, którzy są na początku drogi do zdrowia.

Elżbieta Kozik, prezes Ruchu Społecznego – Polskie Amazonki

Napisz Komentarz