Pokonać raka

Skuteczne leczenie raka żołądka

Rak żołądka pozostaje jedną z najczęstszych przyczyn zgonów z powodu chorób nowotworowych na świecie, dlatego tak ważne jest budowanie świadomości na temat dostępu do diagnostyki i właściwego leczenia.

Panie Profesorze, jak wygląda sytuacja epidemiologiczna w Polsce?

zrzut-ekranu-2016-10-02-o-20-49-45Od dekad na całym świecie dochodzi do spadku liczby zachorowań na raka żołądka, również w Polsce widać, że liczba nowych zachorowań spada. Dekadę temu było ok. 3 700 zachorowań rocznie wśród mężczyzn, obecnie zaś 3 500. W przypadku kobiet odnotowaliśmy spadek z 2 100 nowych zachorowań do 1 800. Rak żołądka pod tym względem jest wyjątkowy, gdyż jako jeden z niewielu nowotworów ma tendencję spadkową. Zachorowania we wszystkich państwach europejskich kształtują się na podobnym poziomie, jednakże odsetek zgonów jest wyższy w krajach relatywnie biedniejszych. Polska na tym tle znajduje się w połowie stawki, z umieralnością zbliżoną do średniej europejskiej. Czynników mających na to wpływ jest wiele, ale do głównych zaliczyć należy mniejszą świadomość oraz gorsze warunki dostępu do diagnostyki i właściwego leczenia.

Jakie są najważniejsze czynniki zachorowania na raka żołądka i czy możemy stosować odpowiednie środki profilaktyczne?

Do jednej grupy czynników należą te, na które nie mamy wpływu, dlatego że wynikają one z uwarunkowań genetycznych i są charakterystyczne dla osób młodych. Najczęstsze są jednak czynniki środowiskowe, związane przede wszystkim z zakażeniami bakteryjnymi Helicobacter pylori, które wywołują przewlekle zapalenie żołądka, chorobę wrzodową i przyczyniają się do złośliwienia prawidłowych komórek błony śluzowej żołądka. Zmniejszenie ryzyka zachorowania, na które mamy wpływ to: zaprzestanie picia alkoholu, palenia papierosów, ograniczenie soli w diecie. Ważne również żebyśmy nie bagatelizowali pewnych objawów takich jak zgaga, ból po posiłku, chudnięcie, uczucie ciągłej sytości czy osłabienie. Przy wystąpieniu takich objawów warto skorzystać z odpowiedniej diagnostyki, której podstawową metodą jest endoskopia.

Jak wygląda proces terapeutyczny?

Podstawową formą radykalnego leczenia raka żołądka jest chirurgia, która może być dodatkowo uzupełniona o chemioterapię i ew. radioterapię. Nawet u chorych leczonych radykalnie istnieje ryzyko nawrotu choroby i konieczna jest regularna kontrola. Trudno w przypadku raka żołądka mówić o stuprocentowych szansach na wyleczenie. W momencie, gdy mamy bardziej zaawansowanego raka żołądka, często leczenie operacyjne jest poprzedzone chemioterapią, która ma za zadanie zredukować rozmiary guza i zwiększyć szansę na całkowite wycięcie choroby nowotworowej, a tym samym na wyleczenie pacjenta. Czasami po zabiegu stosujemy dodatkowo chemioterapię i radioterapię, jeżeli stwierdzamy, że istnieje wysokie ryzyko nawrotu choroby. Taki kompleksowy model może być z powodzeniem stosowany w leczeniu sporej części chorych, z dużym prawdopodobieństwem, uzyskania całkowitego wyleczenia. Osobną grupę chorych stanowią pacjenci, u których dochodzi do nawrotu choroby po pewnym czasie od operacji lub, u których już w momencie rozpoznania raka z uwagi na znaczne zaawansowanie procesu nowotworowego (np. przerzuty do innych narządów) nie można było przeprowadzić leczenia chirurgicznego. W takich przypadkach wiemy, że choroba nowotworowa jest nieuleczalna i ma charakter choroby przewlekłej (wymagającej długotrwałego leczenia onkologicznego). Leczenie onkologiczne u takich chorych ma charakter leczenia paliatywnego, którego celem jest wydłużenie czasu życia chorych przy zachowaniu jego maksymalnie dobrej jakości.

Czy istnieją nowoczesne terapie, które zostały zarejestrowane do leczenia choroby zawansowanej i czy są one dostępne w Polsce?

Dla kilku procent chorych na HER2-dodatniego raka żołądka mamy do dyspozycji terapię celowaną w skojarzeniu z chemioterapią w ramach programu lekowego NFZ. Jest to więc niewielka grupa chorych, której możemy zaproponować takie nowoczesne leczenie paliatywne. W ostatnim czasie pojawił się również nowy lek o działaniu antyangiogennym, który może być stosowany u chorych po niepowodzeniu pierwszego etapu leczenia chemioterapią, zarówno samodzielnie, jak i w skojarzeniu z chemioterapią tzw. drugiej linii. Ta nowa strategia leczenia – poprawia rokowanie chorych w wyniku znamiennego zmniejszenia względnego ryzyka zgonu (o około 20%) w porównaniu z samą chemioterapią. Leczenie antyangiogenne, w przypadku raka żołądka nie jest na obecną chwilę w Polsce refundowane.

Czy zmiany wprowadzone w onkologii w Polsce poprawiły sytuację chorych na raka żołądka?

W ośrodkach, które zajmowały się wcześniej kompleksowym leczeniem nowotworów przewodu pokarmowego, wprowadzenie karty DiLO niewiele zmieniło. Problemem jest fakt, iż ze względu na wprowadzenie nielimitowanego leczenia onkologicznego, w wielu ośrodkach (często małych szpitalach), zaczęto leczyć wszystkich chorych z takimi rozpoznaniami. To niestety nie jest dobre rozwiązanie, ponieważ leczenie onkologiczne jest najbardziej efektywne w ośrodkach referencyjnych, w których jest pełna i jednoczasowa dostępność do wszystkich metod terapeutycznych (chirurgii, chemioterapii i radioterapii), czyli w uniwersyteckich i regionalnych centrach onkologii.

Prof. dr hab. Piotr Wysocki – Prezes Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, Katedra i Klinika Onkologii, Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum w Krakowie