Pokonać raka

Wspólnie pokonamy raka

Rosnąca zachorowalność na nowotwory jest wielkim wyzwaniem dla nas wszystkich, dlatego tak istotne jest, abyśmy wiedzieli jak najwięcej o właściwej profilaktyce, diagnostyce i leczeniu. Dzięki edukacji jesteśmy w stanie skuteczniej działać.

zrzut-ekranu-2016-09-16-o-14-59-15Panie Profesorze, dlaczego walka z rakiem jest tak ważnym tematem?

Choroby nowotworowe to jeden z najpoważ­niejszych problemów zdrowotnych w Polsce i na świecie. W 2012 roku nowotwory były przyczyną śmierci niemal 99 tys. Polaków, odpowiadając za 1/4 wszystkich zgonów. Nie zapominajmy, że jed­nym z bardzo ważnych czynników warunkujących występowanie nowotworów jest wiek. Polacy żyją obecnie znacznie dłużej niż w przeszłości, mamy do czynienia ze zmianą natury psychodemograficznej społeczeństwa, co przekłada się, niestety, również na większe występowanie chorób. Nowotwory sta­nowią w Polsce drugą, po chorobach układu krąże­nia, najpoważniejszą przyczynę zgonów. Już w 2025 roku staną się one najczęstszą przyczyną śmierci w naszym kraju. Również dane epidemiologiczne nie napawają optymizmem. Populację chorych na nowotwory w Polsce szacuje się na 310 tys. osób. Zachorowalność ma wzrosnąć w ciągu dekady ze 150 tys. do 185 tys. przypadków rocznie. Oznacza to, że w 2025 roku prawie 350 tys. osób będzie się zmagać z chorobą nowotworową.

Jak więc możemy zadbać o profilaktykę?

Przekazywane przez nas zalecenia, wobec powagi problemu, mogą, na pierwszy rzut oka, wydawać się banalne i mało skuteczne. Jednak, to właśnie dzięki podstawowym zasadom dbałości o swoje zdrowie, zmniejszamy ryzyko wystąpienia choroby nowotworowej. Profilaktyka pierwotna polega na kilku prostych zasadach. Po pierwsze, należy za­przestać palenia papierosów, gdyż w Polsce naj­częstszym nowotworem u mężczyzn jest wciąż rak płuca, który stał się niedawno także najczęstszą przyczyną zgonów u kobiet, dystansując raka piersi. Po drugie, nie powinniśmy nadużywać alkoholu. To co zawsze polecamy to zróżnicowana dieta w stylu śródziemnomorskim. Nadwaga czy otyłość wielokrotnie zwiększa ryzyko wystąpienia choro­by nowotworowej, dlatego generalnie zalecamy aktywny tryb życia. Dzięki tym prostym rekomen­dacjom możemy osiągnąć bardzo wiele. W Polsce funkcjonują również, w ramach profilaktyki wtórnej, trzy programy badań przesiewowych, które mają za zadanie zmniejszenie śmiertelności z powodu raka piersi, raka szyjki macicy i raka jelita grubego. Programy te pozwalają na wykrycie nowotworów na najwcześniejszym stadium. Najważniejsza jest profilaktyka, dzięki której możemy minimalizować zagrożenia utraty zdrowia i życia oraz uniknąć wie­lomiesięcznych terapii onkologicznych.

Czy współcześnie stomia jest tematem tabu?

Wyłonienie stomii, czyli wyprowadzenia do powłok skórnych ostatnich fragmentów jelita, ratuje życie wielu osobom. Wykonuje się ją z dwóch powodów – ze względu na postępujące choroby nowotworo­we jelita grubego czy odbytnicy oraz ze względów profilaktycznych, kiedy z powodu przeszkody, np. nacieku nowotworowego, utrudniony jest tzw. pasaż jelitowy. Pod wpływem leczenia, zazwyczaj radio- lub chemioterapii, może dojść do całkowite­go zamknięcia przewodu pokarmowego. Jest to sy­tuacja nagła i wymaga w trybie pilnym wykonania stomii, którą jest wykonywana czasowo. Obecnie dostęp do odpowiedniego sprzętu stomijnego jest łatwiejszy, jednak pamiętajmy, że w przypadku kiedy stomię wykonuje się na całe życie, pacjent powinien być dobrze przygotowany psychicznie do nowego życia.

Jak wygląda dostęp do diagnostyki i lecze­nia w Polsce?

Dzięki Pakietowi Onkologicznemu skrócił się czas od rozpoznania nowotworu do roz­poczęcia leczenia, ale niestety tylko u cho­rych, którzy weszli w ten pakietowy nurt i otrzymali kartę DiLO. Szacujemy, że mniej więcej 1/3 chorych była diagnozowana poza pakietem i dla tych chorych czas ocze­kiwania na gwarantowaną diagnostykę i leczenie jest dwukrotnie dłuższy. Kwestia ta wymaga pilnych zmian oraz podjęcia zdecydo­wanych kroków w systemie ochrony zdrowia. Jako Polskie Towarzystwo Onkologiczne patrzy­my na problem bardziej kompleksowo, dlatego przygotowaliśmy Strategię Walki z Rakiem, za­wierającą zalecenia, które są w stanie poprawić system opieki zdrowotnej w Polsce. Staramy się przekonać Ministra Zdrowia, aby przyjął przynaj­mniej 9 priorytetów, wśród których znajduje się powstanie centrów kompetencji czy prowadze­nie systematycznej kontroli jakości diagnostyki i leczenia. Na zlecenie PTO został przygotowany raport przez Instytut Zdrowia Publicznego, który dotyczy nieadekwatnej wyceny podstawowych świadczeń dotyczących radioterapii, brachy­terapii i hospitalizacji. W Polsce nadal mamy problem z dostępnością do innowacyjnych leków onkologicznych i ciągle jesteśmy pod tym względem na jednym z ostatnich miejsc w Europie.

Jaka jest rola układu odpornościowego i im­munoterapii w walce z rakiem?

Immunoterapia nowotworów polega na akty­wacji układu odpornościowego i uruchomieniu naturalnych mechanizmów obronności przeciw­nowotworowej. W większości chorób nowotwo­rowych nowotwór nie podlega skutecznej kontroli układu immunologicznego i staje się „nierozpo­znawalny” dla układu odpornościowego. Celem immunoterapii jest niedopuszczenie do wydo­stania się nowotworu spod kontroli systemu od­pornościowego organizmu i pomoc w nasileniu jego naturalnego potencjału obronnego. Jest to bardzo szybko rozwijający się kierunek w onkologii i już w 2013 roku podczas konferencji Amerykań­skiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ASCO) zapowiedziano, że immunoterapia onkologiczna zdominuje leczenie chorób nowotworowych i po 2020 roku może być wykorzystywana w leczeniu nawet co drugiego nowotworu.

W najbliższym czasie odbywa się jedno z najważniejszych wydarzeń medycznych w Polsce, czyli IV Kongres Onkologii Polskiej. Czego możemy się spodziewać?

Kongres będzie bez wątpienia najważniejszym wydarzeniem medycznym i naukowym w per­spektywie kilkunastu miesięcy. Honorowy patro­nat nad kongresem objął Prezydent RP. Wydarze­nie będzie podsumowaniem tego wszystkiego, co wydarzyło się w polskiej onkologii w czasie ostatnich 4 lat, od poprzedniego kongresu we Wrocławiu, a także nakreśleniem kierunków dalszego rozwoju polskiej onkologii. Ideą kon­gresu jest leczenie skojarzone i skoordynowane. W ten sposób chcemy sprowokować wymianę poglądów między wykładowcami i zróżnicowa­nym pod względem specjalności audytorium. Tematyka Kongresu jest bardzo szeroka – od epi­demiologii, biologii nowotworów i nowoczesnej diagnostyki, w tym molekularnej, poprzez wie­lospecjalistyczne leczenie, do opieki paliatywnej i współpracy onkologów z lekarzami POZ. Osob­ne sesje są poświęcone problemom pacjentów onkologicznych, zagadnieniom onkopsychologii czy etyki. Spodziewamy się około 1500 uczestni­ków. Serdecznie zapraszamy do Łodzi w dniach 12-15 października 2016 r. 

Prof. dr hab. Jacek Fijuth – Prezes Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, Zakład Teleradioterapii, Regionalny Ośrodek Onkologiczny w Łodzi