Świat dziecka, Zdrowie rodziny

Kleszcze są groźne jesienią!

Ostatnie powroty z urlopów, czas przygotowywania domowych przetworów. Mamy jesień, a więc i moment rodzinnych spacerów, raj dla miłośników wycieczek po lesie, kolekcjonowania kolorowych bukietów liści, zbierania kasztanów i grzybobrania. To również okres, w którym przynosimy do domów najwięcej kleszczy, bo jesienią notuje się największą liczbę ukąszeń tych niebezpiecznych pajęczaków.

Skoro mamy jesień, to czy możemy wobec tego przestać obawiać się kleszczy, czy są one aktywne tylko latem?

zrzut-ekranu-2016-10-25-o-20-52-50Jeszcze kilka lat temu obserwowaliśmy dwa szczyty aktywności kleszczy (i zachorowań u ludzi), w maju – czerwcu i wrześniu – październiku,  zwane żartobliwie, szczytem „jagodowym” i „grzybowym”. Od kilku lat  z powodu krótszych zim, wcześniejszych ciepłych wiosen i dłuższej jesieni, kleszcze są aktywne od maja do niemalże listopada. W tym roku istnieją wyjątkowo sprzyjające warunki dla kleszczy. Po łagodnej zimie przyszło dość deszczowe lato.  Z wielu krajów napływają informacje o zwiększonej ilości kleszczy (Niemcy, Szwecja, pierwszy przypadek zachorowania na kleszczowe zapalenie mózgu w Holandii). Zatem dopóki jest ciepło i wilgotno, a temperatura nie spadnie poniżej 7-10OC, kleszcze są wokół nas. Najwięcej zachorowań jest wśród ludzi, którzy zbierają grzyby. Wolny spacer po lesie sprzyja przygotowaniu się kleszcza aby wyczuć zbliżający się ciepły posiłek z krwi i przyczepić się do ubrania zaaferowanego zbieracza grzybów. A potem kleszcz ma mnóstwo czasu aby  znaleźć dostęp do skóry.

Jakie zagrożenia niosą za sobą te pajęczaki?

Po pierwsze, stres dla dziecka, szczególnie młodszego, z powodu wbicia się w skórę pajęczaka, co choć niebolesne, jest dla dzieci bardzo stresujące. Po drugie, możliwość wprowadzenia wirusa kleszczowego zapalenia mózgu lub bakterii boreliozy, anaplazmozy, rzadziej  pierwotniaka babesji.

Jaka jest nasza świadomość na temat KZM? Co powinniśmy wiedzieć o tej niebezpiecznej wirusowej chorobie?

Niestety  świadomość zagrożenia  nie jest dostateczna. O ile strach przed boreliozą  wzbudza lęk – poprzez poszukiwanie informacji w internecie, często nieprawdziwych, podsycanych przez fora internetowe czy kolorową prasę, tak wiedza o kleszczowym zapaleniu mózgu, znacznie groźniejszym, jest zbyt mała. Wirus kleszczowego zapalenia mózgu, krewniaka popularnego ostatnio wirusa Zika, potrafi  być bardzo groźny. Wirus występuje ogniskowo często w Polsce, jednak ogniska występowania są zmienne i przesuwają się tak jak  drobne zwierzęta,  na których podróżują kleszcze. W tym roku obserwujemy wyjątkowo dużo zachorowań, część o bardzo ciężkim przebiegu.

Jak możemy zadbać o rodzinę i ją chronić?

Jeśli planujemy wypoczynek, albo jesteśmy mieszkańcami terenów gdzie występuje kleszczowe zapalenie mózgu, możemy chronić się przed ukłuciami kleszczy stosując  repelenty (odstraszacze), jednak najskuteczniejszą formą ochrony na lata jest po prostu szczepienie.

Kogo i kiedy można zaszczepić? Czy szczepienie jest bezpieczne?


Każdego, kto jest narażony na pokłucia kleszcza, kto spędza czas w lesie, parku, w bliskości z przyrodą, na terenie gdzie może występować kleszczowe zapalenie mózgu. Narażeni są szczególnie mieszkańcy tych terenów. Jest to województwo podlaskie, warmińsko- mazurskie, małopolskie, mapy zagrożenia są do odnalezienia w internecie, lub można zasięgnąć informacji w Sanepidzie. Szczepienie  składa się
z 3 dawek szczepionki, zabezpiecza na lata, a najlepszym dowodem na ich bezpieczeństwo i skuteczność jest brak zachorowań wśród leśników, żołnierzy, strażaków – bo te grupy szczepione są przez pracodawców, którzy inwestując w szczepionkę, oszczędzają na zasiłkach chorobowych  chorujących pracowników.

Dzieci są bardzo ruchliwe, jeżdżą na wycieczki, spędzają wakacje w różnych miejscach, biwakują, nawet mieszkając w dużym mieście,  mają okazjonalny kontakt z przyrodą, który może być niebezpieczny. 

Prof. dr hab.n.med. Joanna Zajkowska Z–ca Kierownika Kliniki Chorób Zakaźnych
i Neuroinfekcji Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku