Zdrowe nerki

Żywienie w przewlekłej chorobie nerek

Cały sukces terapii chorych z PChN zależy w głównej mierze od nich samych. To bardzo ciężka i wymagająca mobilizacji oraz dyscypliny choroba, jednak dzięki samozaparciu pacjentów można osiągnąć sukces terapeutyczny – podkreśla mgr Sylwia Rodak – Pielęgniarka Oddziałowa Centrum Dializa, Stacja Dializ Sopot.

Prawidłowo funkcjonujące nerki odpo­wiadają za regulowanie metabolizmu i równowagę hormonalną organizmu, są również odpowiedzialsylwia rodakne za wchłanianie niektórych składników, a także usuwanie tok­sycznych dla organizmu produktów przemia­ny materii. W chorobach nerek wszystkie w/w funkcje są zaburzone i wymagają wprowa­dzenia zmian w codziennym życiu pacjenta – dotyczą one zarówno podawanych leków jak i sposobu żywienia. Od tej pory bardzo ważna jest rezygnacja z niektórych produktów oraz większa dbałość o jakość wybieranych potraw i produktów.

Piramida zdrowego żywienia

Aby nasz organizm dobrze pracował potrze­buje dostarczania wszystkich składników od­żywczych zgodnie z piramidą zdrowego stylu życia. Niestety w chorobach nerek konieczne jest ścisłe kontrolowanie takich składników jak: białko, fosfor, potas i sód, a w przypad­ku obecności cukrzycy, dodatkowo węglo­wodanów. Chorzy powinni zwracać uwagę również na podaż w swojej diecie witamin tj. C, B6, D3 i kwasu foliowego oraz związków mineralnych tj. żelazo, cynk i selen. Zalece­nia te na każdym etapie trwania choroby są modyfikowane.

Postęp przewlekłej choroby nerek (PChN) po­woduje narastanie tzw. toksyn mocznicowych we krwi (mocznik, kreatynina), które nie mogą być usunięte z organizmu przez uszkodzone nerki. Pojawia się utrata apetytu, zmniejsza się ilość przyjmowanych pokarmów, co pro­wadzi do rozwoju niedożywienia. Celem le­czenia dietetycznego w PChN jest głównie utrzymanie optymalnego stanu odżywienia (prawidłowej masy ciała), opóźnienie postę­pu choroby, ograniczenie szkodliwych składni­ków odżywczych, zapobieganie wystąpieniu powikłań tj. cukrzyca, niedokrwistość, cho­roby układu krążenia czy choroby kości oraz poprawa jakości życia pacjenta. W trakcie mojej 15-letniej pracy z pacjentami z PChN śmiało mogę powiedzieć, że stosowanie się do zaleceń dietetycznych, szczególnie w po­czątkowych etapach choroby oraz współpraca z dietetykiem czy pielęgniarką, przynosi bar­dzo pozytywne efekty i sprzyja zahamowaniu progresji choroby.

Odpowiednia suplementacja

Należy wiedzieć, że każdy chory z PChN po­winien być traktowany bardzo indywidual­nie a jego jadłospis – ustalany na podstawie obecnego stanu odżywienia i zapotrzebowa­ń. nia. Bardzo często pacjenci z PChN zadają pytania co do stosowania dodatkowych su­plementów diety – witamin, składników mine­ralnych. Oczywiście są one wskazane w okresie leczenia zachowawczego. U większości bowiem osób z PChN, w tym osób dializowanych, wy­stępuje niedokrwistość – z powodu niedobo­ru hormonu erytropoetyny wytwarzanej przez nerki. Niekiedy przyczyniać się może również niedobór żelaza, stąd leczenie polega na uzu­pełnianiu niedoboru żelaza (najlepiej dożylnie) oraz podawaniu czynnika, który pobudza szpik do wytwarzania erytrocytów. Najczęściej jest to erytropoetyna, którą stosuje się podskórnie lub dożylnie, dobierając dawkę tak, aby stęże­nie hemoglobiny utrzymywało się na poziomie 11,0—12,0 g/dl. Poza tym duża liczba pacjen­tów, włączając tu szczególnie osoby hemodiali­zujące się, cierpi na zaburzenia stężenia wapnia i fosforanów, które z kolei są przyczyną wtórnej nadczynności przytarczyc. Leczenie polega na stosowaniu leków, które zmniejszają wchłania­nie fosforanów z jelita. Najczęściej stosowany jest węglan wapnia (Calcium Carbonicum), przyjmowany wraz z posiłkami w dawce do kilku gramów na dobę. W zapobieganiu i leczeniu nadczynności przytarczyc stosuje się również aktywne preparaty witaminy D (alfakalcydiol, kalcytriol) oraz wprowadzone niedawno nowe leki tzw. kalcymimetyki. Wszystkie te leki muszą być stosowane zgodnie z zaleceniem lekarza, który zmienia ich dawki na podstawie regular­nie wykonywanych badań stężenia wapnia, fosforu oraz PTH. Dodatkowo osoby poddawa­ne zabiegom hemodializy otrzymują doustnie preparaty witaminowe, tj. kwas foliowy, wit. C i B complex.