Zdrowie rodziny, Życie seniora

Edukacja na wagę życia

POChP jest jedną z najczęstszych chorób przewlekłych w Polsce i na świecie. Warto podkreślić, że ostatnie lata charakteryzuje znaczący postęp badań nad mechanizmami POChP i intensywne poszukiwanie nowych leków i terapii.

Czy POChP to w Polsce już problem społeczny?

POChP jest jedną z najczęstszych chorób przewlekłych w Polsce i na świecie. Europejskie statystyki podają, że na POChP choruje 10% społeczeństwa powyżej 40 rż, co oznacza mniej więcej co 10. dorosłego. Ryzyko wystąpienia POChP wiąże się przede wszystkimZrzut ekranu 2016-03-14 o 17.44.31 z paleniem tytoniu, ale częste zakażenia oskrzeli w dzieciństwie, narażenie na toksyczne dymy w środowisku lub zakładzie pracy także zwiększają narażenie na zachorowanie.

POChP u większości chorych postępuje. Szacunkowe dane wskazują, że około 20% ma zaawansowaną postać choroby. Zarówno w Polsce, jak i na świecie zaawansowana POChP stanowi istotne obciążenie dla budżetów ochrony zdrowia. Analizy ekonomiczne wskazują, że leczenie zaawansowanych chorych pochłania około 75% wydatków przeznaczonych na tę chorobę. Mamy zatem do czynienia z chorobą, która jest częsta i jednocześnie bardzo kosztowna. Wystarczy wspomnieć, że chorzy na zaawansowaną POChP mają zaostrzenia wymagające pobytu w szpitalu. Badania profesor Kariny Jahnz-Różyk z Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie wskazują, że koszt jednego pobytu w szpitalu z powodu zaostrzenia POChP wynosi średnio około 5000-6000 PLN. Jeśli, stosując europejskie wskaźniki założymy, że mamy rocznie w Polsce około 100 000 zaostrzeń POChP wymagających hospitalizacji, to okaże się, że rocznie wydajemy na samo leczenie zaostrzeń ponad 500 milionów złotych. Społeczne koszty „szpitalnych” zaostrzeń to nie tylko obciążenie finansowe. Niosą ze sobą duże ryzyko zgonu, zarówno w trakcie pobytu na oddziale, jak i po wypisaniu do domu. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że ryzyko to jest znacząco większe niż w przypadku tzw. zawału serca, czyli zaostrzenia choroby wieńcowej.

Jakie są skutki POChP?

POChP jest przewlekłą postępującą chorobą. W większości przypadków pojawia się u nałogowych palaczy około 50-60 rż. Typowymi objawami są kaszel, często z odkrztuszaniem wydzieliny oraz postępujące pogorszenie tolerancji wysiłku. Chory zauważa, że nie może wejść po schodach na piętro, na które wcześniej wchodził bez wysiłku, że próba podbiegnięcia do autobusu kończy się gwałtownym biciem serca i zadyszką. Początkowo objawy te wiąże z paleniem papierosów i wiekiem, co powoduje, że POChP rozpoznaje się później, w bardziej zaawansowanym stadium.

Warto mieć świadomość, że na świecie POChP jest trzecią przyczyną niepełnosprawności.Wielu chorych ma niewydolność oddychania i potrzebuje na stałe tlenu (DLT, czyli domowego leczenia tlenem). Chorzy na zaawansowaną POChP często nie radzą sobie z problemami, jakie niesie przewlekła choroba – mają depresję, odczuwają paniczny lęk przed dusznością. Lęk przed dusznością z reguły powoduje unikanie wysiłku, co z kolei prowadzi do efektu błędnego koła – osłabienia siły mięśniowej i dalszego pogorszenia tolerancji wysiłku. Niemożność podjęcia wykonywania niektórych czynności oraz kaszel, który jest nieodłącznym towarzyszem POChP (postrzegany przez osoby z otoczenia chorego jako objaw zakaźnej choroby) powodują, że chorym coraz trudniej uczestniczyć w codziennym życiu. W konsekwencji wielu chorych na zaawansowaną POChP to osoby, które żyją w izolacji wyłączone z życia towarzyskiego i zawodowego.

Od czego zależy sukces leczenia POChP?

Przede wszystkim od wczesnego rozpoznania. W Polsce prowadzi się program wczesnego wykrywania POChP, który obejmuje dorosłych i polega na wykonaniu badania spirometrycznego. Zwłaszcza osóby po 40 rż, będące nałogowymi palaczami tytoniu – aktualnymi lub w przeszłości powinny z niego korzystać.

Papierosy to najważniejszy czynnik ryzyka zachorowania i pogorszenia przebiegu POChP – każda osoba, u której wykryto chorobę powinna się leczyć również z nałogu palenia papierosów. Ważne jest, tak jak w innych przewlekłych chorobach, np. cukrzycy czy nadciśnieniu, właściwe stałe leczenie. W POChP stosuje się leki podawane w inhalatorze. Prawidłowe stosowanie inhalatorów jest jednym z najistotniejszych elementów terapii. Mam pełne przekonanie, że chory na POChP powinien wiedzieć jak najwięcej o swojej chorobie, znać czynniki zaostrzające jej przebieg i metody unikania zaostrzeń. Należy pamiętać o korzystnej roli aktywności fizycznej i fizjoterapii w leczeniu POChP. Ostatnie badania wskazują, że znaczenie może mieć również rehabilitacja prowadzona w warunkach domowych.

Jak wygląda obecnie leczenie POChP?

Podstawą leczenia POChP jest terapia inhalacyjna. Chorzy otrzymują leki rozszerzające oskrzela, bowiem zwężenie oskrzeli i ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe stanowi ważny mechanizm POChP. Stosuje się leki z dwóch grup – leki pobudzające receptory beta i leki hamujące receptory muskarynowe. Wskazane jest stosowanie długodziałających preparatów. Jeśli te preparaty nie są wystarczające do opanowania objawów u chorych ze zwężeniem oskrzeli ciężkiego i bardzo ciężkiego stopnia zaleca się dodatkowo wziewne glikokortykosteroidy. Ponadto, podkreślałam to już kilkakrotnie – u aktualnych palaczy tytoniu konieczne jest leczenie nałogu. Wskazana jest modyfikacja stylu życia – aktywizacja ruchowa i intelektualna, coroczne szczepienia przeciw grypie i poprawa radzenia sobie z chorobą. U chorych, u których występuje ograniczenie tolerancji wysiłku należy prowadzić rehabilitację ogólnie usprawniającą i oddechową. Z reguły chorzy na POChP to ludzie starsiy. Wielu z nich cierpi z powodu więcej niż dwóch przewlekłych chorób, np. chorób serca, nadciśnienia lub cukrzycy. Leczenie współistniejących chorób to także ważny element postępowania.

W indywidualnych przypadkach u chorych, u których choroba postępuje pomimo leczenia rozważa się leki przeciwzapalne z grupy hamujących enzym fosfodwuesterazę 4. Dotyczy to chorych, u których często nawracają zaostrzenia.

W przypadku chorych z nasiloną rozedmą – niszczenie miąższu płuc, to drugi ważny mechanizm w POChP – rozważa się usunięcie pęcherzy lub poszerzenie dróg oddechowych za pomocą specjalnych zastawek umieszczanych na stałe w oskrzelach. Dla chorych, u których występuje niewydolność oddychania ratunkiem jest DLT, a w zaawansowanych przypadkach można rozważyć przeszczepienie płuc.

 

Dobrą wskazówką w leczeniu POChP są standardy rozpoznawania i leczenia POChP opracowane przez ekspertów Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc (dla lekarzy POZ zalecenia takie opracowano przy współpracy z Polskim Towarzystwem Medycyny Rodzinnej i Kolegium Lekarzy Rodzinnych). Są one zgodne z międzynarodowymi rekomendacjami. Wszystkie rekomendowane terapie są w Polsce osiągalne, jakkolwiek ich dostępność dla poszczególnych chorych może być ograniczona w powodu kosztów lub niezadowalającej organizacji świadczeń (dotyczy to np. rehabilitacji).

Warto podkreślić, że ostatnie lata charakteryzuje znaczący postęp badań nad mechanizmami POChP i intensywne poszukiwanie nowych leków i terapii.

 

Napisz Komentarz