Zdrowie rodziny, Zdrowy oddech

Walka o zdrowy oddech

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) jest współcześnie ogromnym problemem społecznym. W Polsce należy do najczęściej występujących przewlekłych chorób układu oddechowego. Całkowitą liczbę chorych szacuje się na ponad 2 miliony osób, pośród których tylko 20% zostaje wcześnie zdiagnozowanych.

Główne czynniki powstania choroby

Najczęstszą przyczyną odpowiedzialną za niecałkowicie odwracalne ograniczenie powietrza przez drogi oddechowe – udokumentowaną naukowo – jest palenie tytoniu. „Na pierwszym miejscu od wielu lat wskazuje się na palenie papierosów. Jest to w 90% czynnik odpowiedzialny za tę chorobę!” – dodaje prof. Tadeusz Płusa ze Szpitala EMC im. św. Anny w Piasecznie z Oddziału Chorób Wewnętrznych i Chorób Płuc. Zwraca on również uwagę, że coraz częściej osoby niepalące mogą doświadczyć tej choroby na skutek oddychania zanieczyszczonym powietrzem. Dodatkowo wśród czynników ryzyka wymienia się grupy osób o niskim statusie ekonomiczno-społecznym, ale narażone są również zawody związane z uwarunkowaniem wdychania pyłów przemysłowych oraz substancji chemicznych.

Zmiany w układzie oddechowym

Czynniki te prowadzą do przewlekłego procesu zapalnego toczącego się w drogach oddechowych, także w miąższu płuc i naczyniach płucnych. Dodatkowo POChP to bardzo podstępna choroba, gdyż rozwija się przez wiele lat, nie powodując początkowo żadnych objawów. Pierwszym sygnałem jest przewlekły kaszel z odksztuszaniem, objaw niestety bardzo często lekceważony przez chorych. Do wizyty u lekarza skłaniają ich dopiero duszności pojawiające się przy wykonywaniu czynności, które wcześniej nie sprawiały żadnego problemu. Cechy niewydolności oddechowej niestety są diagnozowane już w zaawansowanym stadium choroby. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że POChP wykrywane jest najczęściej u pacjentów pomiędzy 50. a 60. rokiem życia, którzy mają już potwierdzone schorzenia współistniejące, nierzadko kardiologiczne. Wówczas niezwykle istotny staje się także element uwzględnienia sytuacji ekonomicznej pacjenta, dla którego kwestie finansowe przy większej liczbie stosowanych leków mogą odgrywać ważną rolę i przekładać się na jego dostosowywanie się do zaleceń lekarskich. W skuteczności leczenia POChP kluczowe są wytyczne lekarza prowadzącego, wpływ na zdrowie chorego ma przede wszystkim natychmiastowe zaprzestanie palenia papierosów, a bezpośrednie przełożenie na jego komfort życia ma właściwa edukacja na temat konieczności systematycznego przyjmowania leków, ponieważ brak regularnego leczenia powoduje zmniejszenie się pojemności płuc, a co za tym idzie prowadzi do niedotlenienia organizmu, podczas wykonywania nawet najprostszych, codziennych czynności.

Właściwie prowadzona terapia

Należy podkreślić, jak ważne jest uświadamianie pacjenta, na temat skutków zaniechania przez niego terapii. Prof. Tadeusz Płusa przytacza, że: „Niestety 50% chorych odstawia leki – złożyły się na to lata zaniechań w edukacji. Mamy szeroki dostęp do terapii, leki są bardzo skuteczne, ale brakuje właściwej relacji lekarz-pacjent. Są ludzie, którzy rozumieją chorobę i natychmiast odstawiają palenie, dostają leki i dobrze funkcjonują. Niestety jest też druga grupa, która nie zmienia swoich nawyków i nie podporządkowuje się zaleceniom.” Komunikacja lekarza z pacjentem opiera się na przekazaniu choremu wszystkich informacji odnośnie jego choroby, co ma prowadzić do zrozumienia jej przyczyny i przebiegu, co z kolei przekłada się na pełniejszą akceptację zalecanego leczenia. Należy podkreślić, że obecnie dysponujemy najnowszymi lekami, które są stosowane w leczeniu POChP na świecie. Ich skuteczność została potwierdzona w wielu badaniach, jednakże poprawne ich przyjmowanie decyduje o końcowym efekcie. Samo poinstruowanie, jak właściwie inhalować lek, wiąże się z lepszą kontrolą choroby i mniejszym ryzykiem jej zaostrzenia. Specjalista podpowiada również jak utrzymać prawidłową higienę inhalatora i kiedy go wymieniać. Bardzo dużo zależy jednak od nastawienia pacjenta, jego chęci współpracy i aktywnego udziału w przestrzeganiu zaleceń.

Komfort leczenia pacjenta

Podstawą leczenia POChP jest wsparcie środkami, które rozszerzają oskrzela. W przypadku leków wziewnych w ostatnim czasie zaszły bardzo istotne zmiany dotyczące odpłatności za leki. Dzięki nim, pacjent ma dostęp do tańszych odpowiedników podstawowego leku, które mają takie samo wskazanie terapeutyczne i składnik leczniczy. „Rzeczywiście trend jest taki, że leki są coraz tańsze. Gdy przeliczymy to na paczki papierosów, które chory wypala to nasuwa się oczywisty wniosek, że cena dla takiego pacjenta nie powinna stanowić przeszkody w kontynuowaniu leczenia. Ale warto podkreślić, że na rynku pojawiły się też zamienniki, których cena jest jeszcze bardziej przystępna. To ważna informacja dla chorego, który ma niewielki budżet i jednocześnie leczy się na kilka chorób, bo wpływa to na jego komfort leczenia. Dla takiej osoby ta różnica jest znacząca, gdyż ma możliwość kupienia leku o tym samym działaniu co droższy preparat, ale za cenę 3,20 zł. Pojawia się tu jeszcze kwestia podejścia chorego, który wysuwa nieuzasadnione obawy, że lek za tak niską cenę, może być nieskuteczny. Wówczas rolą specjalisty jest skupienie się na właściwym dopasowaniu terapii do pacjenta, z uwzględnieniem edukacji na temat działania dostępnego zamiennika.”– podsumowuje prof. Tadeusz Płusa.

Prof. dr hab. n. med.Tadeusz Płusa

Specjalista z Zakresu Pulmonologii i Alergologii, Ordynator Oddziału

Wewnętrznego i Chorób Płuc Szpitala EMC św. Anny w Piasecznie