Życie seniora

Wyzwania polskiej gerontologi

Dane Eurostatu pokazują, że w 2020 r. osoby po 60. roku życia będą stanowić blisko 25% ludności polskiego społeczeństwa, a progno- za ludności na lata 2008–2035 opracowana przez GUS wskazuje, że w najbliższych latach rosnąć będzie liczba najstarszych (tzw. pokolenie stulatków). Szacuje się, że w roku 2030 liczba osób w wieku 85 lat i więcej może sięgać prawie 800 tysięcy. Niezmiernie istotne jest zatem podjęcie działań dążących do poprawy jakości życia osób starszych.

Starość wiąże się z wieloma chorobami i dolegliwościami, utrudniającymi codzienne funkcjonowanie. Czy stan zdrowia osoby starszej zmienia się w zależności od tego, czy ma ona 60, 70, czy 80 lat?

Upływ czasu i proces starzenia nie dają chorób nieuchronnie, a to jest niestety bardzo często mylone. Powszechnie mówi się, że jeśli mamy 70 lat, to musimy mieć całą masę chorób. A gdy mamy 80 lat, to właściwie z defnicji powinniśmy być niesprawni – co jest nieprawdą! Można zestarzeć się zdrowo i można wieku starczego dożyć mając jedną chorobę, która nie pogarsza niezależności i samodzielności w codziennym funkcjonowaniu.

Z jakimi chorobami najczęściej zmagają się polscy Seniorzy?

Jest kilka, często występujących jednostek chorobowych: nadciśnienie i inne choroby układu krążenia, cukrzyca, choroba zwyrodnieniowa, osteoporoza, depresja czy zaburzenia poznawcze, w tym otępienie. Mamy też wzrost występowania chorób nowotworowych. U osób starszych występuje również całe spektrum problemów, które nie odpowiadają jednostkom chorobowym, nazywamy je wielkimi zespołami geriatrycznymi. Niemniej, warto zdać sobie sprawę, że chociaż proces starzenia zwiększa ryzyko występowania chorób, to niekoniecznie jest tak, że im starsza grupa wiekowa, tym tego problemu jest więcej. Np. w grupie wiekowej 65 – 69 lat 75% osób ma nadciśnienie. Natomiast w grupie 90 latków jest to około 60%. To pokazuje, że osoby dożywające późnej starości (po 80 roku życia, czy nawet jeszcze starsze) są statystycznie zdrowsze, niż te we wczesnej starości.

Jakie znaczenie w procesie leczenia ma relacja lekarza ze starszym pacjentem?

Jest niezwykle ważna! Co więcej, w przypadku osoby starszej, niezmiernie istotne jest, by w proces terapeutyczny włączyć nie tylko lekarza, ale również pielęgniarkę, czy zjoterapeutę. Starszy pacjent jest pacjentem ewidentnie wymagającym więcej czasu. Po pierwsze ze względu na to, że jeśli występuje wielochorobowość, to analiza sytuacji pacjenta jest siłą rzeczy bar- dziej skomplikowana. Po drugie, starszy pacjent bardzo często jest pacjentem posiadającym ograniczenia komunikacyjne. Gorzej słyszy, może gorzej widzieć, wymaga wówczas dostosowania poziomu porozumienia do jego możliwości komunikacyjnych. Może mieć również zaburzenia poznawcze, może nie rozumieć pewnych pytań, lub rozumieć je źle i wówczas może udzielać odpowiedzi, które są nieadekwatne do sytuacji.

Polskie Towarzystwo Gerontologiczne przeprowadziło badania, w których pytaliśmy osoby starsze i młode o to, jak starszy pacjent jest postrzegany i jak sam siebie postrzega w systemie ochrony zdrowia. Co piąta starsza osoba mówiła, że doznała jakiegoś niewłaściwego traktowania w jednostkach ochrony zdrowia.

Jakie są największe współczesne wyzwania w opiece nad osobami starszymi?

Niestety, w chwili obecnej jest tak, że starszy pacjent ginie w systemie ochrony zdrowia. I stąd wyzwań w Polsce jest bardzo dużo. Jednym z nich jest organizacja opieki nad pacjentem starszym i rozwój opieki geriatrycznej. Zdecydowana różnica między każdą inną specjalnością, a geriatrią jest taka, że poradni geriatrycznych jest mało, a w związku z tym możliwość konsultacji w wielu miejscach praktycznie nie istnieje. Drugie, to nauczanie, czyli podjęcie wyzwania jakim jest przygotowanie do pracy ze starszym pacjentem wszystkich osób, które mamy w systemie ochrony zdrowia. Z mojego punktu widzenia, jako Krajowego Konsultanta w dziedzinie geriatrii, jest to bardzo ważne.

Ogromnym wyzwaniem dla nas jest także rozwój opieki długoterminowej, w tym dążenie do współdziałania sektora zdrowotnego z sektorem polityki społecznej. Obecnie polski system opieki długoterminowej jest oparty o opiekuna nieformalnego, którym jest członek rodziny. W projekcie POLSENIOR, pokazaliśmy, że ponad 90% pomocy, które osoby starsze potrzebują, jest udzielana w oparciu o niego. Należy wypracować rozwiązania, które pozwolą wesprzeć tego opiekuna tak, by pacjent nie wymagał instytucjonalizacji i mógł jak najdłużej być w swoim środowisku domowym.

Prof. dr hab. n. med. Katarzyna Wieczorowska-Tobis – Przewodnicząca Zarządu Głównego Polskiego Towa- rzystwa Gerontologicznego, Konsultant Krajowy w dziedzinie geriatrii, Kierownik Katedry i Kliniki Medycyny Paliatywnej – Pracownia Geriatrii Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, Vice-Prezes Kolegium Lekarzy Specjalistów Geriatrii w Polsce, Członek Rady do Spraw Gerontologii przy Ministrze Zdrowia

Napisz Komentarz