Życie z cukrzycą

Cukrzyca – co to za choroba?

Cukrzyca uważana jest za pandemię XXI wieku i w głównej mierze wynika to z narastającej liczby osób z nadwagą i otyłością, ale także z wydłużającej się średniej długości życia. Ostatnie dane epidemiologiczne wskazują, że w Polsce na cukrzycę choruje ponad 3 miliony osób, z tego co najmniej ¼ jest tego nieświadoma, a więc nieleczona. Osób ze stanem przedcukrzycowym (nietolerancja glukozy) może być nawet dwa razy więcej.

Cukrzyca nieleczona lub leczona nieprawidłowo prowadzi do zaburzeń funkcjonowania wielu narządów, zwłaszcza nerek, oczu, nerwów obwodowych, serca i naczyń krwionośnych.

Objawy, które powinny nas zaniepokoić to przede wszystkim wielomocz, wzmożone pragnienie, suchość w ustach, niezamierzona utrata masy ciała, senność i osłabienie, nawracające zakażenia (ropne zmiany skórne, infekcje dróg moczowych i dróg oddechowych), zaburzenia widzenia (widzenie nieostre lub podwójne), bóle kończyn dolnych nasilające się w nocy.

Wyróżnia się 4 rodzaje cukrzycy: typ 1 (8-10% chorych), typ 2 (około 90%), cukrzyce o nieznanej etiologii w przebiegu różnych chorób oraz cukrzyca u kobiet w ciąży. Cukrzyca typu 1 ujawnia się przede wszystkim u dzieci i młodzieży, ale może wystąpić w każdym wieku, nawet u osób starszych i jest spowodowana bezwzględnym niedoborem insuliny na skutek zniszczenia komórek β trzustki w procesie immunologicznym. Cukrzycę o podłożu autoimmunologicznym u osób dorosłych określa się jako LADA (latent autoimmune diabetes of adults).

Najczęstsza postać cukrzycy, typ 2, jest spowodowana postępującym upośledzeniem wydzielania insuliny przy towarzyszącej insulinooporności. Jedną z odmian cukrzycy o nieznanej etiologii jest cukrzyca typu MODY, czyli cukrzyca typu dorosłego u ludzi młodych. Dla potwierdzenia  tej postaci cukrzycy wykonywane są także badania genetyczne polegające na analizie mutacji genów odpowiedzialnych za jej występowanie.

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego  cukrzycę rozpoznaje się wówczas, gdy:

  • glikemia przygodna (niezależnie od pory posiłku) wynosi ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l) i towarzyszą temu klasyczne objawy kliniczne
  • stężenie glukozy oznaczonej dwukrotnie na czczo w 2 różne dni wynosi ≥ 126 mg/dl (7,0 mmol/l), nie muszą występować objawy kliniczne
  • w doustnym teście obciążenia 75 g glukozy stężenie glukozy w 120 minucie testu wynosi ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l) i nie muszą być obecne objawy kliniczne

W tym roku PTD uprościło zasady rozpoznawania cukrzycy i jeśli w oznaczeniu przygodnym stężenie glukozy było ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l), to dla rozpoznania cukrzycy wystarcza jednorazowe uzyskanie stężenia glukozy na czczo ≥ 126 mg/dl (7,0 mmol/l) bez objawów klinicznych. Dla stwierdzenia zaburzeń gospodarki węglowodanowej niezbędne jest oznaczanie glikemii w krwi żylnej.

U chorych z cukrzycą ważna jest retrospektywna ocena glikemii. Badaniem do tego wykorzystywanym jest hemoglobina glikowana HbA1c. Wartość HbA1c odzwierciedla średnie stężenie glukozy we krwi w okresie 3 ostatnich miesięcy. Oznaczenie powinno być wykonywane przynajmniej raz w roku u pacjentów ze stabilnym przebiegiem choroby. U chorych, u których nie uzyskano celów leczenia lub zmodyfikowano leczenie Hba1c należy oznaczać raz na 3 miesiące. Wynik badania jest podawany w dwóch wartościach, jako % oraz w mmol/mol.