Życie z cukrzycą

Dokładnie i roztropnie. Samokontrola glikemii.

Samokontrola, niezależnie od tego, czy ukierunkowana jest na monitorowanie glikemii, czy przebieg diety i intensywność aktywności fizycznej, jest zasadniczym elementem poprawy jakości życia chorego na cukrzycę.

zrzut-ekranu-2016-11-18-o-09-47-21Leczenie cukrzycy jest procesem składającym się z kilku, współzależnych elementów. Celem leczenia jest dążenie do osiągnięcia wyrównania metabolicznego, zbliżonego do fizjologicznego, mierzonego dwoma parametrami: stężeniem glukozy we krwi oraz wartością hemoglobiny glikowanej HbA1c – wskaźnika odzwierciedlającego średnie wartości poziomów cukru we krwi z ostatnich 3 miesięcy przed oznaczeniem. Im więcej mamy informacji, tym łatwiejsze i pełniejsze wnioski możemy wyciągnąć. Przekładając to na życie chorego im więcej będziemy wiedzieli o naszej chorobie i tym co na co dzień ze sobą niesie, tym lepiej będziemy się leczyć, a decyzje lekarza prowadzącego będą trafniejsze.

Częstość wykonywania pomiarów

W zależności od typów cukrzycy i stosowanej terapii ilość pomiarów się zmienia. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne w przypadku chorych na cukrzycę stosujących intensywną insulinoterapię (co najmniej 3 x dziennie dawki insuliny) lub stosujący pompy insulinowe, niezależnie od typu cukrzycy, zaleca wielokrotne, co najmniej 4 razy na dobę, pomiary glikemii. W praktyce skutecznej samokontroli, szczególnie w cukrzycy typu 1, wykonuje się od 8 do 12 pomiarów poziomu glukozy przy pomocy glukometru bądź urządzenia pozwalającego na skanowanie lub ciągłe monitorowanie glikemii (systemy Flash i CGM).

W przypadku chorych leczonych wyłącznie dietą zaleca się raz w miesiącu skrócony profil glikemii (na czczo i 60-120 min po każdym głównym posiłku) oraz raz w tygodniu pomiar glikemii o różnych porach dnia. Z kolei chorzy stosujący w leczeniu doustne leki przeciwcukrzycowe i/lub leki z grupy analogów GLP powinni wykonać raz w tygodniu skrócony profil glikemii (na czczo i 60-120 min po głównych posiłkach), codziennie 1 badanie o różnych porach dnia. Natomiast chorzy na cukrzycę typu 2 leczeni stałymi dawkami insuliny wykonują codziennie 1-2 pomiary glikemii, dodatkowo raz w tygodniu skrócony profil glikemii (na czczo i po głównych posiłkach) oraz raz w miesiącu pełny profil glikemii.

Wyciąganie właściwych wniosków

Niezmiernie ważne jest, aby umieć analizować i interpretować uzyskane wyniki. Umiejętność wyciągania wniosków to kluczowa sprawa w uzyskaniu dobrego wyrównania w cukrzycy. Samokontrola, niezależnie od tego, czy ukierunkowana jest na monitorowanie glikemii, czy przebieg diety i intensywność aktywności fizycznej, jest zasadniczym elementem poprawy jakości życia chorego na cukrzycę. Obejmuje nie tylko zdolność do oceny sytuacji i podejmowania właściwych czynności, ale także ich akceptowanie i uwierzenie we własną skuteczność. Każdy chory powinien nauczyć się, jak samodzielnie obserwować objawy cukrzycy oraz jak rozpoznawać zmiany w jej codziennym przebiegu.

Mając to na uwadze warto przestrzegać kilku zasad. Od najprostszych takich jak czyste ręce przy pomiarze glikemii poprzez odpowiednią ilość próbki krwi, aż po odpowiednie działanie w odniesieniu do zbyt wysokiego lub niskiego wyniku. Ważne jest również zwracanie uwagi na działanie sprzętu – glukometru, stan baterii i okres przydatności do użycia pasków testowych. Nie można pominąć dbania o czystość sprzętu i wymiany igły w nakłuwaczu. Przed pomiarem warto również rozmasować dłoń, aby palce były dobrze ukrwione. Po nałożeniu kropli krwi na pasek należy wytrzeć pozostałości w jednorazową chusteczkę lub gazik, a zużyty pasek przeznaczyć do utylizacji. Nie można magazynować zużytych pasków w etui glukometru, ani mieszać ich z nowymi w tym samym opakowaniu. Koniecznym jest również zapisywanie wyników w dzienniczku samokontroli i ich odpowiednia analiza. Dla mniej wprawionych wystarcza prowadzenie zapisków w papierowej formie. Jednak sporym ułatwieniem jest korzystanie z elektronicznych dzienniczków samokontroli.

Zabezpieczenie przed powikłaniami

„W leczeniu cukrzycy to pacjent jest kluczowy. On podejmuje 70 procent decyzji w terapii. Reszta to wskazania lekarza i edukacja.” – to zdanie prof. Krzysztofa Strojka, krajowego konsultanta diabetologii. Mając to na uwadze kierujmy naszą cukrzycą z roztropnością i dokładnością, a z pewnością zmniejszymy albo nawet całkowicie wykluczymy pojawienie się późnych powikłań takich jak retinopatia (uszkodzenia narządu wzroku), nefropatia (uszkodzenia nerek), neuropatia (uszkodzenia układu nerwowego, zaburzenia w odczuwaniu) oraz powikłania związane z uszkodzeniami naczyń krwionośnych – chorobę wieńcową, niedokrwienie kończyn dolnych oraz chorobę naczyń mózgu.

Mariusz Masiarek – Prezes Towarzystwa Pomocy Dzieciom i Młodzieży z Cukrzycą mojacukrzyca.pl, ekspert w dziedzinie społecznej opieki diabetologicznej, twórca serwisu samokontroli naszacukrzyca.pl