Życie z cukrzycą

Kopnij cukrzycę!

W ostatni weekend kwietnia w Gnieźnie odbyły się I Mistrzostwa Polski Dzieci i Młodzieży z Cukrzycą w Piłce Nożnej, w których wzięło udział 200 zawodników z całej Polski. Zakończyły się one dużym sukcesem i udowodniły, że choroba nie jest przeszkodą w uprawianiu sportu. Głównym partnerem wydarzenia była firma Novo Nordisk.

Aktywność fizyczna jest jednym z najważniejszych filarów prawidłowego leczenia cukrzycy, pomaga zmniejszyć ryzyko rozwoju przewlekłych powikłań choroby oraz utrzymać dobre samopoczucie i ogólny stan zdrowia. Wysiłek fizyczny nie zstąpi oczywiście podstawowego leku jakim jest insulina, ale jest narzędziem, które umożliwia jej lepszą pracę. Dlatego tak istotne jest, aby zachęcać dzieci do regularnej aktywności fizycznej już od najmłodszych lat.

Doświadczenia międzynarodowe 

Inicjatywa zrodziła się z zainteresowań poznańskiego ośrodka tematem sportu i cukrzycy oraz z doświadczeń dr. n. med. Andrzeja Gawreckiego z Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, wynikających z międzynarodowych turniejów Junior Cup Diabetes w Genewie czy Arnherm podczas, których opiekował się on polską reprezentacją dzieci z cukrzycą. Dzięki licznym spotkaniom z pacjentami, nauczycielami, udziale w konferencjach diabetologicznych dr Gawrecki pokazywał Junior Cup, jako przykład wydarzeń promujących sport wśród osób z cukrzycą. Zawsze spotykał się z bardzo dobrym odzewem, aż wreszcie pojawił się pomysł, żeby zorganizować takie zawody w Polsce. W pewnym momencie udało się zebrać grupę „zapaleńców” w Klinice Diabetologii w Poznaniu. Kolejnym kamieniem milowym był udział Firmy Novo Nordisk, która wspierała inicjatywę od samego początku.

Sukces frekwencyjny 

W Polsce kochamy piłkę nożną, więc nie dziwi fakt, iż w Mistrzostwach wzięło udział tak wielu młodych sportowców. Wydarzenia tego typu odbywały się w przeszłości w innych europejskich krajach i można bez przeszkód powiedzieć, że Mistrzostwa w Gnieźnie – biorąc pod uwagę ilość uczestników, kategorie wiekowe i poziom organizacji były one wydarzeniem na skalę światową. W Mistrzostwach wzięło udział ponad 600 osób, w tym 200 młodych zawodników.

Zacięta rywalizacja 

W Mistrzostwach wzięły udział 6-10 osobowe zorganizowane grupy zawodników, w trzech grupach wiekowych reprezentujące poszczególne miasta, Stowarzyszenia Pacjentów lub Ośrodki Diabetologiczne. Każdemu z uczestników mógł towarzyszyć jeden rodzic lub opiekun. W rozgrywkach wzięły udział 23 zespoły, które w zaciętej rywalizacji walczyły jednocześnie na trzech boiskach o zwycięstwo. Ostatecznie na najwyższym miejscu podium znaleźli się zwodnicy zespołu Pompa Siły Szczecin (kategoria 14-17 r. ż.), SOS Diabetyka Lublin (kategoria 10-13 r. ż.) oraz Cukier-Asy Poznań (kategoria 7-9 r. ż.). Organizatorzy przygotowali również niezwykłą pamiątkę dla wszystkich uczestników, którzy mogli obejrzeć specjalnie nagrane na tą okazje życzenia. Przekazali je m.in. Zbigniew Boniek, Adam Nawałka, Jerzy Engel, Kuba Błaszczykowski, Jerzy Owsiak, Zbigniew Zamachowski i wielu innych piłkarzy, aktorów i celebrytów. Swoje przesłanie do uczestników przekazali również młodzi sportowcy między innymi, polski kolarz Przemek Kotulski, członek Junior Team Novo Nordisk – jedynej na świecie, profesjonalnej drużyny złożonej wyłącznie z zawodników chorujących na cukrzycę. Rangę wydarzenia podkreślił również fakt, iż zostało ono objęte Patronatem Polskiego Związku Piłki Nożnej.

Interaktywna edukacja 

Głównym celem Mistrzostw stało się zwiększenie świadomości na temat cukrzycy i jej leczenia oraz promocja zdrowego stylu życia, szczególnie wśród najmłodszych pacjentów. Dzieci i młodzież z cukrzycą na swoim przykładzie udowodnili, że cukrzyca i aktywność fizyczna tworzą „zgraną parę”. Dla nich uczestnictwo w Mistrzostwach było nie tylko pełną emocji rywalizacją i dobrą zabawą, ale również (przez okres przygotowań) motywowało do systematycznych treningów. Turniej stał się również bodźcem do rozwoju klubów sportowych dla dzieci z cukrzycą i przyczynił się do integracji wszystkich, którzy kochają sport i piłkę nożną. Mistrzostwa były okazją do wymiany doświadczeń, a czas pomiędzy meczami został wykorzystany na interaktywną edukację diabetologiczną. Ważnym wydarzeniem był panel dyskusyjny Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego i Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej, który stał się okazją do rozmów na temat wspólnego stanowiska wobec kwalifikacji do sportu dla dzieci i dorosłych z cukrzycą.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

 


Zrzut ekranu 2016-04-27 o 23.07.15Prof. dr hab. n. med. Dorota Zozulińska-Ziółkiewicz – Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu

Pani Profesor, jaką rolę odgrywa sport dla dzieci z cukrzycą typu 1? 

Aktywność fizyczna jest niezwykle istotnym elementem terapii w cukrzycy typu 1, nie zastąpi oczywiście podstawowego leku jakim jest insulina, ale jest narzędziem, które umożliwia jej lepszą pracę. Wysiłek fizyczny pozwala mięśniom na wychwyt glukozy, co sprawia, że pacjent leczony insuliną, a dotyczy to właśnie dzieci z cukrzycą typu 1, może osiągnąć mniejsze zapotrzebowanie na insulinę przy lepszych glikemiach.

Czy współcześnie dzieci z cukrzycą mogą uprawiać wszystkie sporty?

Obecnie dzięki postępowi w zakresie insulinoterapii, rozpowszechnieniu wśród dzieci osobistych pomp insulinowych, czy nowych technologii zwiększających bezpieczeństwo terapii, takich jak systemy ciągłego monitorowania glikemii, możemy powiedzieć, że ograniczenia są zdecydowanie mniejsze. Kiedyś podkreślano, że przeciwskazaniem są wszystkie sytuacje życiowe, w tym sportowe, w których pojawianie się hipoglikemii może zagrozić życiu. Dzięki zwiększeniu efektywności w zakresie bezpieczeństwa terapii, tak naprawdę coraz mniej rzeczy jest zabronionych pacjentowi z cukrzycą. Sztuka polega na tym, żeby przeprowadzić odpowiednią edukację i tym samym wyrobić pewne nawyki i umiejętności, które pozwolą dziecku bezpiecznie ten sport uprawiać.

Celem I Mistrzostw Polski Dzieci i Młodzieży z Cukrzycą w Piłce Nożnej jest właśnie edukacja? 

Dokładnie tak, dodajmy, że edukacja jest nie tylko celem, ale misją i przesłaniem tych Mistrzostw. Symboliczny jest fakt, iż była to pierwsza edycja, która odbyła się w znaczącym w „pierwszeństwie” miejscu w Polsce, czyli w Gnieźnie, które jest kolebką Państwa Polskiego. Chcieliśmy pokazać, że dzieci z cukrzycą mogę się z powodzeniem bawić, grać w piłkę czy uprawiać inne sporty, dokonywać rzeczy, które jeszcze w latach 80. były zabronione przy zmaganiach z cukrzycą. Mam nadzieję, że pokazaliśmy również jak należy postępować przy aktywności fizycznej, aby sprawiała ona większą radość i była bezpieczniejsza. Takie mistrzostwa to nie tylko zabawa, walka, rywalizacja, ale przede wszystkim to praktyczna edukacja dla dzieci, ale i całych rodzin. W Mistrzostwach wzięło udział ponad 600 osób, w tym 200 młodych zawodników, mieli oni również możliwość wzięcia udziału w panelach edukacyjnych, podczas których eksperci dzielili się swoją wiedzą i doświadczeniem w zakresie bezpiecznej aktywności fizycznej.

Jak to wszystko się zaczęło?

Pomysł narodził się w dialogu Gawreckich tj. dr Andrzeja Gawreckiego z kanclerzem Gnieźnieńskiej Szkoły Wyższej Milenium Krzysztofem Gawreckim i spotkał się z entuzjazmem dr Dariusza Naskręta i prof. Aleksandry Araszkiewicz. Jak zapadła decyzja o organizacji Mistrzostw jako wydarzenia satelitarnego do XVIII Zjazdu Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, zaczęliśmy działać. W tych działaniach pracowaliśmy wspólnie z koleżankami i kolegami z pediatrii, medycyny sportowej, i to nie tylko w skali naszego miasta czy województwa, ale w skali całego kraju oraz kolegami z Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu. Bardzo istotne było partnerstwo ze strony firmy Novo Nordisk, która od samego początku zadeklarowała pełne poparcie dla inicjatywy. Pracownicy firmy wsparli również wydarzenie poprzez wolontariat pracowniczy. Zaangażowanie i entuzjazm pracowników Novo Nordisk był nieocenionym wkładem w turniej. Nie byłoby Mistrzostw, gdyby nie wsparcie pozostałych partnerów m.in.  Medtronic, Ascensia Diabetes Care czy Diabetyk24.pl. Wydarzenie wspierały Fundacja Diabeciaki, Ogólnopolska Federacja Organizacji Pomocy Dzieciom i Młodzieży Chorym na Cukrzycę, Polska Federacja Edukacji Diabetologicznej, Stowarzyszenie Edukacji Diabetologicznej i Towarzystwo Pomocy Dzieciom i Młodzieży z Cukrzycą MOJACUKRZYCA.PL oraz Michał Jeliński. Patronaty honorowe i ufundowane puchary i nagrody Prezydenta Gniezna oraz Polskiego Związku Piłki Nożnej uświetniły to wydarzenie.


pgawreckiDr n. med. Andrzej Gawrecki – Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu

Panie Doktorze, skąd się wziął pomysł na I Mistrzostwa Dzieci i Młodzieży z Cukrzycą w Piłce Nożnej?

Inicjatywa zrodziła się z zainteresowań poznańskiego ośrodka tematem sportu i cukrzycy oraz moimi doświadczeniami z międzynarodowych turniejów Junior Cup Diabetes w Genewie czy Arnhem, w których uczestniczyły drużyny z całego świata. Miałem tam przyjemność opiekować się polską reprezentacją dzieci z cukrzycą.  Te doświadczenia na pewno były dla mnie inspiracją, ale wydawało się, że w warunkach polskich zorganizowanie podobnej imprezy jest co najmniej trudne… Podczas spotkań z pacjentami, nauczycielami czy na konferencjach diabetologicznych opowiadałem o Junior Cup, jako przykład wydarzeń promujących sport wśród osób z cukrzycą. Zawsze spotykałem się z bardzo dobrym odzewem i po jednym ze spotkań z nauczycielami w Gnieźnieńskiej Szkole Wyższej Milenium pojawił się pomysł, żeby zorganizować takie zawody w Polsce, w Gnieźnie. Termin Mistrzostw zbiegał się w czasie ze Zjazdem Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego w Poznaniu. Udało się zebrać grupę „zapaleńców” w Klinice Diabetologii w Poznaniu. Kolejnym kamieniem milowym był udział Firmy Novo Nordisk, która wspiera nas od samego początku. Pełne poparcie i deklaracja pomocy pozwoliła nam rozwinąć skrzydła i zrealizować Mistrzostwa z sukcesem. Ostatnie miesiące to już była kula śniegowa, dołączyli kolejni partnerzy oraz Koleżanki i Koledzy diabetolodzy z całej Polski. Ogromnie cenimy zaangażowanie organizacji pacjentów, stowarzyszeń i kół pomocy dzieciom z cukrzycą. Przy tej okazji również chcielibyśmy Wszystkim podziękować za wspólną pracę!

Jaki wpływ mają tego typu mistrzostwa na nasze społeczeństwo? 

 W głównej mierze propagują sport w cukrzycy i w ten sposób łamią bariery. Cały czas zdarzają się sytuacje, że dziecko z cukrzycą typu 1, nie może ćwiczyć na lekcji wychowania fizycznego lub w klubie, ponieważ nie uzyskało zdolności od specjalisty medycyny sportowej. Ważne jest też budowanie świadomości i akceptacji wśród trenerów klubowych. Ze względu na fakt, iż piłka nożna jest sportem masowym jest to też wydarzenie integrujące pacjentów i lekarzy. Mistrzostwa organizowaliśmy przez rok i liczyliśmy również na to, że będą bodźcem do lokalnego rozwoju klubów sportowych dla dzieci z cukrzycą i tak też się stało. Ten lokalny impuls jest dla nas szczególnie ważny. Dodatkowo podczas Mistrzostw realizujemy cele naukowe, ponieważ jest to unikatowa okazja, żeby przeprowadzić badania i obserwacje na dużej grupie osób, co zdarza się niezwykle rzadko. Śledzę temat sportu w cukrzycy od wielu lat i śmiało mogę powiedzieć, że nasze Mistrzostwa, biorąc pod uwagę ilość uczestników i kategorie wiekowe są wydarzeniem na skalę światową. Co więcej, podczas nich odbył się również panel dyskusyjny Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego i Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej, który był okazją do rozmów na temat wspólnego stanowiska wobec kwalifikacji do sportu dla dzieci i dorosłych z cukrzycą. Dlatego też do Komitetu Organizacyjnego Mistrzostw dołączyli przedstawiciele PTMS. Chcielibyśmy zbliżyć nasze stanowiska, żeby ograniczyć bariery i w profesjonalny sposób kwalifikować zawodników z cukrzycą. Powinniśmy wskazać też sytuacje, w których zawodnik, nie powinien podejmować treningów w klubie sportowym lub brać udziału w zawodach. Pamiętajmy też o dyscyplinach sportu, np. sportach ekstremalnych które wymagają szczególnej uwagi i specjalnego przygotowania przez diabetologa.

W jaki sposób możemy stworzyć dobre warunki do sportu dla dzieci z cukrzycą?

W tej kwestii bardzo doceniam pracę stowarzyszeń i fundacji. Ich działania sprzyjają akceptacji cukrzycy w warunkach, gdzie dziecko nie musi ukrywać swojej choroby oraz często jest pod okiem lekarzy, pielęgniarek czy edukatorów. Ważna jest też edukacja trenerów i stworzenie odpowiednich warunków w klubach sportowych. Powinno się to opierać przede wszystkim na akceptacji, możliwości kontrolowania glikemii również w trakcie wysiłku fizycznego, zapewnieniu glukagonu i węglowodanów, czyli postępowania w razie niedocukrzenia. Moim marzeniem jest, abyśmy poszli krok dalej i „rozpracowali” zmienność glikemii podczas aktywności fizycznej tak, aby dzieci uprawiały ją bezpiecznie i z dobrymi wynikami, „cukrowymi” i oczywiście sportowymi. To wymaga szerszej współpracy i przede wszystkim edukacji, np. w zakresie umiejętności obserwacji tzw. aktywnej insuliny, strategii węglowodanowych, oceny intensywności wysiłku fizycznego. Mam świadomość, że mamy jeszcze bardzo dużo do zrobienia i to mobilizuje. Dodam, że temat cukrzycy zyskał zainteresowanie Komisji Medycznej PZPN i o cukrzycy typu 1 rozmawialiśmy niedawno podczas jednej z konferencji.

Materiał powstał we współpracy z Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.