Życie z cukrzycą

Tajemnicza neuropatia cukrzycowa

Powikłania cukrzycy są przyczyną wielu problemów. Jednym z najczęstszych jest neuropatia, czyli uszkodzenie układu nerwowego, które na samym początku może nie dawać żadnych objawów. Ważne jest, aby znać metody profilaktyki oraz skutecznego jej leczenia.

Panie Profesorze, czym charakteryzuje się neuropatia cukrzycowa?

Zrzut ekranu 2016-05-18 o 15.54.06Jest ona dosyć powszechnym powikłaniem przewlekłym cukrzycy, o którego powiązaniu z cukrzycą często nawet nie zdajemy sobie sprawy. Jest jednak tak powszechne, że wielu pacjentów już w momencie rozpoznania cukrzycy ma objawy neuropatii cukrzycowej, czyli zniszczenia nerwów i to zarówno nerwów czuciowych, ruchowych, jak i nerwów wegetatywnych, unerwiających nasze narządy wewnętrzne. Nie znamy dokładnego mechanizmu, w jakim cukrzyca uszkadza te nerwy. Nadal co do patomechanizmów neuropatii istnieją pewne niewiadome, nie do końca poznane aspekty.

Czym się ona objawia? 

Jeżeli chodzi o objawy to spektrum jest szerokie: uszkodzenie nerwów czuciowych, ruchowych,  jak i nerwów wegetatywnych. Najpowszechniejsze są uszkodzenia nerwów czuciowych. Charakteryzują się one tzw. objawami pozytywnymi, czyli pacjentowi towarzyszy, szczególnie w kończynach dolnych, uczucie przebiegającego prądu, kłucia, mrowienia, jego stopy stają się sztywne, ciężkie. Objawy te bardzo często pojawiają się w nocy, utrudniają zasypianie, czy wręcz wybudzają ze snu. Pacjent nie łączy tych objawów z następstwami cukrzycy. Paradoksalnie jeśli pacjent odczuwa nadal ból, to my, specjaliści cieszymy się, bo oznacza to, że mamy do czynienia z sytuacją kiedy możemy neuropatię jeszcze leczyć. Gorzej jeżeli te objawy
czuciowe ustępują i pacjent nie czuje ucisku ani bólu, wtedy jest to najczęściej już sprawa nieodwracalna. Jest olbrzymi wachlarz objawów, jeżeli chodzi o uszkodzenie nerwów współczulnych, unerwiających serce, przewód pokarmowy, narządy płciowe. Objawiać się mogą zaburzeniami potliwości, tzn. kończyny są suche, poci się tułów i twarz; biegunkami nocnymi oraz wpływającymi na komfort życia zaburzeniami sfery seksualnej. U mężczyzn impotencja, u kobiet zaburzenia nawilżania dróg rodnych.

Jakie są czynniki ryzyka? 

Jest ich bardzo dużo. Badania wykazują, że wpływ ma nie tylko źle wyrównana cukrzyca, ale również neuropatię mogą powodować epizody hipoglikemii, a także zaburzenia gospodarki lipidowej, nadciśnienie tętnicze i palenie papierosów. Należy podkreślić, że idealne wyrównanie cukrzycy nie wystarcza, by zapobiec neuropatii. Musi być to działanie wielokierunkowe.

Jak wygląda leczenie?

Przede wszystkim właściwe wyrównanie cukrzycy, ciśnienia i gospodarki lipidowej. Do tego dysponujemy środkami farmakologicznymi. Jeżeli chodzi o leki przyczynowe, to w zasadzie dostępny mamy jeden lek, czyli kwas α-liponowy, który w wielu przypadkach daje dużą poprawę. Często neuropatia jest już tak dokuczliwa, że możemy zaproponować pacjentom tylko leczenie objawowe, za pomocą leków przeciwbólowych, przeciwdrgawkowych. Są to leki często źle tolerowane, natomiast dające doraźną ulgę. Powinniśmy prowadzić cukrzyce w taki sposób, żeby nie doszło do wystąpienia objawów neuropatii, a do tego możemy korzystać z kwasu α-liponowego, który obecnie uznawany jest za jedyny lek o udowodnionym działaniu (stosowany jest w leczeniu przyczynowym). Występuje on często w różnych suplementach diety, o których nie mam dobrego zdania, gdyż są one mieszankami różnych składników w dawkach nieterapeutycznych. W zasadzie suplement diety jest dla ludzi zdrowych i  może być stosowany profilaktycznie, żeby uzupełnić pewne niedobory. U osób chorych powinien być stosowany lek. Kwas α-liponowy, żeby miał właściwości lecznicze musi być w dawce co najmniej 600 mg na dobę. W obiektywnych badaniach klinicznych taka dawka jest uznana za skuteczną.

Jeżeli pacjent przestaje odczuwać ból i mrowienie to jest już najgorszy moment? 

Tak, wtedy doszło już do degeneracji nerwów, że one już nie przewodzą bodźców. Pacjent nie będzie czuł już temperatury, bólu, uczucia, że obciera go but. Jest to bardzo niebezpieczne, bo nieodwracalne. Proces ten postępuje inaczej u każdego pacjenta. Często jest też tak, że nasi pacjenci są dobrze wyrównani, a mają bardzo nasilone objawy neuropatii. Z drugiej strony, osoby kompletnie nie dbające o siebie, ze złym wyrównaniem, nie mają takich objawów. Neuropatia pozostaje tajemniczym powikłaniem cukrzycy, bardzo trudnym do leczenia i dolegliwym. Najczęściej pacjenci nie zdają sobie sprawy, że ich objawy są powikłaniem cukrzycy, a ostatnio na skutek reklam telewizyjnych błędnie diagnozują u siebie zespół niespokojnych nóg. Oczywiście, mają podobne objawy, ale w przebiegu neuropatii cukrzycowej, nie pomogą suplementy diety

Prof. dr hab. n. med. Grzegorz Dzida – Konsultant Lubelski w dziedzinie diabetologii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie