Życie z cukrzycą

Właściwe leczenie neuropatii

Jednym z najczęstszych powikłań cukrzycy jest neuropatia, czyli uszkodzenie układu nerwowego, które wiąże się zaburzeniami czucia i nieprzyjemnymi doznaniami bólowymi. We wskazanych dolegliwościach czas odgrywa kluczową rolę, dlatego należy je jak najszybciej skonsultować z lekarzem.

Panie Doktorze, czym charakteryzuje się neuropatia cukrzycowa? 

Neuropatia cukrzycowa jest częstym i przewlekłym powikłaniem cukrzycy, ten charakterystyczny rodzaj uszkodzenia układu nerwowego związany jest z występowaniem bólu. Wiele osób już w momencie rozpoznania cukrzycy ma objawy neuropatii cukrzycowej, czyli uszkodzenia, a nawet zniszczenia nerwów i to zarówno nerwów czuciowych, ruchowych, jak i wegetatywnych, unerwiających nasze narządy wewnętrzne. Neuropatia obniża w znacznym stopniu komfort życia pacjenta, ze względu na towarzyszące uciążliwe objawy pod postacią m.in. zaburzeń czucia dotyku, bólu i temperatury, mrowienia, pieczenia i silnego bólu. Może pojawić się również zaostrzenie bólu o charakterze rażenia piorunem czy prądem. Takie nasilenie zazwyczaj ma bardzo krótki charakter, ale negatywnie wpływa na codzienną aktywność pacjenta.

bez-tytuluNa czym polega proces leczenia neuropatii?

Neuropatia cukrzycowa jest zespołem bólowym, który z samej definicji jest nieprzyjemnym doznaniem czuciowym i emocjonalnym. Podstawą jest prawidłowe leczenie cukrzycy i wyrównania glikemii. W tym przypadku u części pacjentów może zmniejszyć się natężenie neuropatii. Niestety w zaawansowanych przypadkach, które prowadzą do powstawania patologicznych zjawisk o charakterze sensytyzacji, samo wyrównanie cukrzycy nie wystarczy. Takie uwrażliwienie ma charakter zmiany pobudliwości neuronów, które w konsekwencji może doprowadzić do tego, że bodziec niebólowy będzie bodźcem bólowym. Takie zjawisko określamy mianem allodyni i charakteryzuje się ono tym, że dla pacjenta np. głaskanie, mocniej wiejący wiatr czy inne standardowe doznania stają się doznaniem nieprzyjemnym, kojarzącym się z bólem. Leczenie przede wszystkim zaczynamy od właściwego wyrównania cukrzycy, ciśnienia i gospodarki lipidowej. Po drugie stosujemy odpowiednie leki, których jest dość sporo. W przepadku leczenia przyczynowego mamy do dyspozycji kwas α-liponowy, który w wielu przypadkach okazuje się pomocny. W leczeniu objawowym stosujemy też leki przeciwpadaczkowe czy nowe leki przeciwdepresyjne.

Kwas α-liponowy dostępny jest w suplementach diety. Czy to dobry wybór?

Absolutnie nie. Musimy pamiętać, że tam, gdzie zaczyna się choroba tam kończy się działanie suplementu. Leczenie i suplementacja to dwie różne kwestie. Suplementacja może być wskazana dla ludzi zdrowych w pewnych szczególnych sytuacjach, kiedy np. choroba jeszcze nie występuje, ale pacjent należy do grupy dużego ryzyka występowania neuropatii. W momencie, kiedy zaczyna się choroba i mamy do czynienia z pierwszymi objawami, szczególnie czuciowymi absolutnie powinniśmy zapomnieć o suplementach. Pacjenci niestety bardzo często nie rozróżniają suplementów od leków. Jest to poważny problem, bo z punktu widzenia skuteczności, efektywności nadal nie wiemy czy suplement w ogóle działa. Kwas α-liponowy, żeby miał właściwości lecznicze musi być podawany w dawce co najmniej 600 mg na dobę. Taka dawka została uznana za skuteczną w badaniach klinicznych. W terapii sekwencyjnej najlepiej dla pacjenta zacząć od formy dożylnej kwasu α-liponowego i później przejść na formę doustną terapii.

Jaki jest mechanizm jego działania?

Jest to skomplikowany mechanizm wewnątrzkomórkowy. W cukrzycy dochodzi do zaburzenia różnych szlaków metabolicznych, w których obecna w nadmiarze glukoza między innymi uszkadza nerwy. Ujmując to jednak najprościej: jednym z elementów, który chroni nerwy i powoduje korzystną zmianę u pacjentów z zaburzeniami czucia jest właśnie kwas α-liponowy. Podstawową jego zaletą jest hamowanie toksycznego działania glukozy, w stosunku do neuronów, których uszkodzenia mogą generować sygnały, odbierane jako ból.

Kiedy powinniśmy zgłosić się do lekarza?

Oczywiście jeżeli ktoś ma cukrzycę, to powinien być pod opieką diabetologa, dlatego w sytuacji, kiedy widzi u siebie zaburzenia czucia, odczuwa pieczenie, palenie czy nietypowe czucie, to powinien jak najszybciej poinformować o tym swojego lekarza prowadzącego. Pamiętajmy, że jest to sygnał do działania i wdrożenia odpowiedniego postępowania w zależności od natężenia objawów, które pozwala znacząco opanować ból i tym samym zmniejszyć ryzyko kolejnych zmian w układzie nerwowym, które mogą doprowadzić do dalszej eskalacji bólu. Chory nie musi cierpieć, najważniejsze, żeby poszedł do lekarza i powiedział o swoich problemach, żeby zwracał uwagę na wszystko to co w jego życiu staje się nietypowe. Rolą lekarza jest natomiast, wykazać u pacjenta z cukrzycą odpowiednią czujność, która w przypadku podejrzeń neuropatii powinna doprowadzić do wykonania odpowiedniego badania diagnostycznego. Jest to proste badanie, które może przeprowadzić każdy lekarz rodzinny i diabetolog, a pozwala ono oznaczyć jakość i zaburzenia czucia.

Dr n. med. Jarosław Woroń – Katedra Farmakologii, Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie