Zaburzenia czynnościowe układu pokarmowego
Brzuch

Zaburzenia czynnościowe układu pokarmowego

Biegunka, nudności, zgaga, a nawet ból brzucha ze stresu mogą wskazywać na zaburzenia czynnościowe układu pokarmowego. Schorzenie to dotyka sporej części populacji, bardzo często diagnozuje się je u pacjentów w wieku młodszym niż 50 lat. Co oznacza ten termin i czym są zaburzenia czynnościowe układu pokarmowego? Jest to całe spektrum przewlekłych dolegliwości ze strony układu pokarmowego które nie są wynikiem nieprawidłowości organicznych lub chemicznych, a jedynie reakcją na stres, emocje lub inne czynniki psychogenne – stany lękowe, tłumienie traum, urazów itd.

 

Zaburzenia układu pokarmowego mogą być również związane z cechami osobowości pacjenta. Schorzenie to występuje bardzo często i u pacjentów w różnym wieku, a jego leczenie jest skomplikowane ponieważ nie występują żadne uchwytne przyczyny, które mogłyby wywoływać nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu pokarmowego. W starej nomenklaturze zaburzenia czynnościowe układu pokarmowego były również nazywane nerwicą przewodu pokarmowego.

Stres, a choroby jelit i reszty układu pokarmowego

Przeżywanie silnego stresu może doprowadzić do rozwinięcia się chorób czynnościowych układu pokarmowego. Już w latach 70. XX wieku odkryto, że wszystkie narządy ludzkiego ciała są ze sobą połączone immunologicznie, nerwowo, a także neuroendokrynnie. W XXI wieku lekarze coraz częściej interesują się powiązaniami, jakie wykazują stan psychiczny człowieka, jakość przyjmowanego przez niego pożywienia, a także funkcjonowanie jego układu pokarmowego.
Stres ma niekorzystny wpływ na żołądek, jelita i inne narządy, a także może prowadzić do powstania zaburzeń czynnościowych układu pokarmowego. Każdy kto zauważy niepokojące oraz przewlekłe objawy i dolegliwości ze strony układu pokarmowego w reakcji na stres powinien niezwłocznie skontaktować się ze swoim lekarzem.

 

Zaburzenia czynnościowe układu pokarmowego

Zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego – objawy

Choroby układu pokarmowego wywołane przez czynniki psychosomatyczne są w stanie dawać różnorodne objawy i dotykać różnych części tegoż układu. U pacjentów mogą pojawić się długo utrzymujące się symptomy takie jak:

  • zgaga,
  • nadmierna produkcja śliny,
  • nudności i wymioty,
  • zaburzenia pracy żołądka i dwunastnicy,
  • bóle brzucha,
  • wzdęcia,
  • biegunki i zaparcia,
  • nadmierne łaknienie lub brak apetytu,
  • uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej, ociężałość,
  • spadek masy ciała,
  • nietolerancje pokarmowe.

Każdorazowo w przypadku zaobserwowania u siebie takich objawów należy skonsultować się z lekarzem, który potwierdzi czy są to zaburzenia czynnościowe, czy może inna choroba układu pokarmowego. W żadnym wypadku nie wolno ich lekceważyć.
Dodatkowo, aby można było rozpoznać zaburzenia czynnościowe układu pokarmowego symptomy muszą spełniać następujące warunki:

  • przewlekłe występowanie objawów (minimum od 6 miesięcy),
  • aktywność objawów (pojawienie się ich w okresie ostatnich 3 miesięcy),
  • częstotliwość występowania objawów nie mniejsza niż raz na tydzień,
  • brak anatomicznych i fizjologicznych przyczyn do występowania konkretnych objawów.

 

Zaburzenia czynnościowe układu pokarmowego

Choroby czynnościowe układu pokarmowego – diagnostyka

Wpływ stresu i emocji na przewód pokarmowy jest większy niż może się wydawać, co pokazuje ilość zaburzeń czynnościowych układu pokarmowego. Współcześni lekarze posługują się Kryteriami Rzymskimi IV z 2016 roku, które stanowią najnowsze kryteria diagnostyczne zaburzeń układu pokarmowego dla osób dorosłych. Obejmują one 6 kategorii odnoszących się do poszczególnych części układu pokarmowego. Są to:

  • zaburzenia przełyku,
  • zaburzenia żołądka i dwunastnicy,
  • zaburzenia jelit,
  • zaburzenia przewodu pokarmowego ośrodkowo-zależne,
  • zaburzenia pęcherzyka żółciowego i zwieracza Oddiego,
  • zaburzenia odbytu i odbytnicy.

Konkretne jednostki chorobowe to:

  • zespół jelita drażliwego – jedno z najczęściej diagnozowanych zaburzeń,
  • zaparcie czynnościowe,
  • biegunka czynnościowa,
  • wzdęcie czynnościowe lub czynnościowe powiększenie obwodu brzucha,
  • nieokreślone zaburzenia czynnościowe jelit,
  • zaparcie wywołane opioidami.

Powyższe schorzenia mogą występować jednocześnie i nakładać się na siebie.

Leczenie zaburzeń czynnościowych układu pokarmowego

Aby skutecznie leczyć zaburzenia układu pokarmowego niezbędna jest ścisła współpraca pacjenta z lekarzem, również psychiatrą, lub z doświadczonym psychologiem. Ma to związek z tym, że choroby czynnościowe są ściśle powiązane z ludzką psychiką. Dlatego też pacjentom, poza zmianą diety, zalecana jest również psychoterapia, która może przynieść ulgę w cierpieniu. Bardzo duże znaczenie przy leczeniu zaburzeń czynnościowych odgrywa również wzajemne zaufanie pomiędzy lekarzem, a osobą chorą.