Choroba to nie wyrok

Skuteczne i bezpieczne leczenie otyłości

Jakie są różnice między nadwagą a otyłością? Czy oba schorzenia podlegają leczeniu?

Nadwagę i otyłość charakteryzuje nadmiernie nagromadzona tkanka tłuszczowa w organizmie. Różnica pomiędzy nadwagą a otyłością polega głównie na stopniu nagromadzenia tej tkanki. Oba stany możemy rozpoznać i różnicować za pomocą prostego wskaźnika BMI (body mass index). Wskaźnik ten analizuje zależność masy ciała i wzrostu. BMI u pacjentów z nadwagą mieści się w zakresie od 25 do 29.9 kg/m2. O otyłości mówimy, kiedy wskaźnik BMI wynosi 30 kg/m2 lub więcej. W istocie jest to bardziej skomplikowane, gdyż definicja nadwagi i otyłości oparta na BMI nie uwzględnia informacji dotyczących składu poszczególnych tkanek ciała oraz występowania chorób współtowarzyszących. Często już przy nadwadze występują powikłania typowe dla otyłości. Niewątpliwie oba te stany mają charakter patologiczny, co oznacza, że należy je odpowiednio leczyć.

 

Czy problem otyłości rzeczywiście jest aż tak rozległy?

Według danych WHO w 2016 roku 1,9 mld osób na świecie miało nadmierną masą ciała a wśród nich 650 mln chorowało na otyłość. Podobne trendy obserwujemy w Polsce, gdzie aż 25 % populacji choruje na otyłość, a ok. 53 % kobiet i 68 % mężczyzn ma nadwagę. Niekorzystne tendencje obserwowane są również wśród dzieci i młodzieży. Odsetek zachorowań na otyłość w tej grupie jest wprawdzie nadal niższy niż np. w Stanach Zjednoczonych, ale dynamika wzrostu zachorowań do złudzenia przypomina tą z lat 70tych ubiegłego wieku w USA. Oznacza to, że za kilka lat możemy mieć podobny lub większy problem niż Amerykanie. Obecnie nie mówimy już o epidemii otyłości, ale o prawdziwym tsunami, które zalewa zarówno kraje wysokorozwinięte jak i te o niższym poziomie rozwoju.

 

Jakie są najpowszechniejsze konsekwencje zdrowotne otyłości?

Nie znam żadnej innej choroby przewlekłej o tak dużej ilości potencjalnych powikłań. Otyłość w dramatyczny sposób zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. U kobiet z BMI >35kg/m2 ryzyko zachorowania na cukrzycę wzrasta 90-krotnie! Nadmierna masa ciała prowadzi do rozwoju nadciśnienia tętniczego, zaburzeń gospodarki lipidowej, przyspiesza rozwój miażdżycy. Otyłość jest niezależnym czynnikiem ryzyka zawału mięśnia serowego i udaru mózgu. Prowadzi do rozwoju stłuszczeniowej choroby wątroby, przewlekłej choroby nerek, zespołu bezdechu w czasie snu, zaburzeń płodności. Otyłość sprzyja rozwojowi chorób nowotworowych – m.in. raka piersi, raka jelita grubego, rak nerek, przełyku. Udowodniono, że otyłość skraca życie i obniża jego jakość. Pamiętajmy, że zdrowie to nie tylko brak choroby, ale ogólny dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny. Jednoznacznie można stwierdzić, że pacjenci otyli takiego dobrostanu nie doświadczają.

 

Jak niezbędna dla uzyskania najlepszych efektów leczenia otyłości oraz optymalizacji kosztów jest opieka wielospecjalistyczna?

Według danych opublikowanych przez McKinsey Global Institute globalne wydatki, jakie ponoszone są w związku z otyłością można porównać do tych, które Świat ponosi w związku z łagodzeniem konfliktów zbrojnych czy paleniem papierosów.  Bezpośrednie i pośrednie koszty otyłości sięgają w Polsce ok 3 proc. PKB. To poważny problem społeczny i ekonomiczny. Od lat wiadomo, że leczeniem otyłości powinien zajmować się zespół wielospecjalistyczny, w skład którego wchodzi lekarz, dietetyk, psycholog i fizjoterapeuta. Niestety w Polsce nadal nie ma systemowych rozwiązań umożliwiających kompleksowe leczenie tej grupy pacjentów.

 

Pacjenci wydają mnóstwo pieniędzy na nieskuteczne suplementy. Jakie skuteczne i bezpieczne możliwości daje współczesna medycyna? O jakie leki pytać swojego lekarza?

Tak jak w przypadku każdej innej choroby przewlekłej tj. nadciśnienie tętnicze, cukrzyca czy choroba niedokrwienna serca bardzo jasno określono kryteria jakie musi spełniać produkt, który jako skuteczny i bezpieczny może być zarejestrowany i stosowany w leczeniu otyłości. W chwili obecnej w Europie ten status uzyskały jedynie trzy preparaty – orlistat, lek złożony z naltrexonu i bupropionu oraz liraglutyd. Wyniki badań klinicznych, w których stosowano te trzy preparaty potwierdziły ich skuteczność w redukcji masy ciała. Liraglutyd to najnowszy długo oczekiwany lek, który już wcześniej, w mniejszej dawce, został zarejestrowany do leczenia cukrzycy. Lista obserwowanych korzyści u otyłych chorych stosujących liraglutyd jest naprawdę imponująca. Należą do nich między innymi: ochronny wpływ przed rozwojem cukrzycy, poprawa cholesterolu i triglicerydów, obniżenie ciśnienia tętniczego, zmniejszenie ilości bezdechów w czasie snu, działanie przeciwmiażdżycowe czy poprawa jakości życia.

 

Czy dostęp pacjentów do leczenia otyłości jest na odpowiednim poziomie – jak wyglądają kwestie refundacyjne oraz jak istotny jest dostęp pacjenta do szerokiego wachlarza możliwości terapeutycznych?

Wzrost częstości występowania otyłości w skali bez precedensu w historii ludzkości, jednoznaczne dowody wskazujące na istotne zagrożenie rozwojem szeregu powikłań, koszty społeczne i ekonomiczne stanowią punkt wyjścia do dyskusji nad poszukiwaniem optymalnych rozwiązań systemowych zwiększających szanse na poprawę skuteczności prewencji i leczenia otyłości. Niestety w tym zakresie mamy jeszcze dużo do zrobienia. Żaden z leków do leczenia otyłości nie jest refundowany, a dostępność do miejsc, w których pacjenci mogą otrzymać kompleksową pomoc jest zdecydowanie niewystarczająca. Tymczasem lekceważenie skutków nadmiernej masy ciała, pomimo niepodważalnych dowodów na jej wpływ na chorobowość i śmiertelność, bierne przyglądanie się kolejnym klasycznym powikłaniom otyłości, pomimo jasnych zasad postępowania zawartych w aktualnych wytycznych wielu towarzystw medycznych, może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.