Zaburzenia czynnościowe układu pokarmowego
Dbaj o serce

Jedz zdrowo – miej zdrowe serce

Dlaczego cholesterol jest niezbędny w naszym organizmie oraz jaką pełni rolę?

Cholesterol to substancja naturalnie występująca w organizmie człowieka. Jest składnikiem strukturalnym praktycznie wszystkich błon komórkowych, w tkance nerwowej wchodzi w skład otoczki mielinowej, również stanowi istotny składnik lipoprotein osocza. Jest on także prekursorem wielu ważnych substancji m.in.: hormonów, kwasów żółciowych.

 

Kiedy pojawia się problem z cholesterolem?

Mimo, że cholesterol odgrywa ważną rolę w organizmie, to jego nadmiar we krwi jest jednym z czynników ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Nadmiar cholesterolu krążącego we krwi odkładany jest w ścianie tętnic, powoduje tworzenie się tzw. blaszek miażdżycowych i zwężenie tętnic, co przyczynia się do powstawania choroby niedokrwiennej serca, zawału serca czy udaru mózgu.

 

Jaką rolę pełni dieta w procesie obniżenia cholesterolu?

W diecie z podwyższonym poziomem cholesterolu istotne są nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3. Wprawdzie nie powodują one zmniejszenia stężenia cholesterolu, ale zmniejszają ryzyko chorób sercowo-naczyniowych w innych mechanizmach. Dlatego warto sięgać po ryby morskie nawet te tłuste przynajmniej dwa razy w tygodniu. Działanie zmniejszające stężenie cholesterolu LDL ma błonnik pokarmowy. Zwłaszcza jego frakcja rozpuszczalna może wiązać w świetle jelita cholesterol i trójglicerydy wpływając jednocześnie na gospodarkę lipidową ustroju i tym samym zmniejszając ryzyko rozwoju miażdżycy. Ale wszystkie frakcje błonnika są ważne w profilaktyce miażdżycy. Oprócz produktów zbożowych pełnoziarnistych znajdziemy go w warzywach i owocach. Warzywa i owoce dodatkowo są źródłem witamin antyoksydacyjnych: E i C oraz beta- karotenu, a także bioflawonoidów. Substancje te m.in. zapobiegają powstawaniu wolnych rodników, które odgrywają istotną rolę w profilaktyce miażdżycy. Produktami, które należy ograniczać to produkty zwierzęce o dużej zawartości nasyconych kwasów tłuszczowych (smalec, tłuste mięsa i jego przetwory, tłuste produkty mleczne) i zastępowanie ich produktami roślinnymi bogatymi w nienasycone kwasy tłuszczowe (oleje roślinne i miękkie margaryny). Wyjątkiem są dwa tłuszcze pochodzenia roślinnego: olej palmowy i kokosowy, które są źródłem dużej ilości tłuszczów nasyconych. Należy również unikać tzw. izomerów trans kwasów tłuszczowych. Ich źródłem w diecie są częściowo uwodornione/utwardzone tłuszcze roślinne, występujące np. w tłuszczu cukierniczym, a więc w wyrobach cukierniczych czy gotowych produktach np. w zupach w proszku, sosach, żywności typu fast food, a także chipsach, czy frytkach.

 

Problem cholesterolu nie dotyczy tylko osób starszych, zatem co należy zrobić i dlaczego warto dbać o jego odpowiedni poziom już w młodym wieku? 

Mitem jest, że cholesterol jest tylko problemem ludzi starszych. Podwyższone poziomy lipidów dotyczą również ludzi młodych, nie tylko z genetycznie uwarunkowanymi zaburzeniami. Mamy w kraju narastający problem otyłości, a z nadmierną masą ciała bardzo często związane są nieprawidłowe stężenia cholesterolu. Udowodniono, że redukcja masy ciała o 10% powoduje obniżenie cholesterolu całkowitego o 10%, a „złego” o 15%.

 

Miękkie margaryny są źródłem tłuszczów nienasyconych co powinniśmy o nich wiedzieć? Jakie miejsce zajmują one w profilaktyce chorób kardiologicznych?

Tłuszcze zwierzęce obfitują przede wszystkim w niekorzystne dla nas nasycone kwasy tłuszczowe. I jeśli jest ich dużo w diecie, to zwiększają poziom „złego” cholesterolu LDL, co prowadzi do miażdżycy i chorób układu sercowo-naczyniowego. Dlatego warto sięgać po tłuszcze roślinne takie jak olej czy miękkie margaryny. Dodatkowym atutem jest wynik badań, które przeprowadził Instytut Żywności i Żywienia – wykazano bowiem, że ponad 95% miękkich margaryn kubkowych zawierało mniej niż 1% tłuszczów trans, co uważa się za ilość śladową. A tłuszcze trans obok nasyconych kwasów tłuszczowych uznawane są za jeden z najbardziej szkodliwych dla zdrowia kwasów tłuszczowych. Pomocna w zmniejszaniu stężenia cholesterolu LDL może być żywność zawierająca dodatnie sterole lub stanole roślinne (odpowiednie margaryny), które zmniejszają wchłanianie cholesterolu. Aby doszło do hamowania absorpcji cholesterolu konieczna jest odpowiednia – wysoka ich podaż. Optymalna dawka fitosteroli powinna wynosić 2 g/dobę. Ale należy pamiętać, że ta żywność jest przeznaczona dla osób z zaburzeniami lipidowymi.