Pokonać raka

Innowacyjne Terapie w Onkologii

Skuteczne leczenie choroby nowotworowej wymaga od prowadzących terapię ogromnej wiedzy, także tej dotyczącej biologii nowotworu. Konkretnie różnic w funkcjonowaniu komórki prawidłowej i komórki nowotworowej. Właśnie te różnice leżą u podstaw wielu nowoczesnych terapii onkologicznych. Nasza wiedza dotycząca tych różnic bardzo szybko narasta w ostatnich czasach i jest to niewątpliwie powodem do zadowolenia, ale także troski o to, by ta wiedza znalazła dostęp do specjalistów zajmujących się terapią chorych na nowotwory złośliwe. Konieczność wymiany wiedzy i doświadczenia jest powodem zorganizowania w Warszawie w dniu 15.04.2019 cyklicznej konferencji Innowacyjne Terapie w Onkologii.

Zmiany materiału genetycznego a nowotwór

Jedną z bardzo interesujących koncepcji w onkologii jest uderzenie w pewną właściwość komórki nowotworowej – a mianowicie w zaburzone mechanizmy naprawy materiału genetycznego. W każdej komórce dochodzi do uszkodzenia nici DNA ale sprawnie działające mechanizmy naprawy radzą sobie z naprawieniem uszkodzeń. Te mechanizmy naprawy są kontrolowane przez geny naprawy, z których najlepiej znane są geny BRCA1 i BRCA2, wiążące się z dziedziczną postacią raka piersi i raka jajnika. Mutacje w obrębie tych genów mogą także prowadzić do raka jajowodu, otrzewnej, okrężnicy, prostaty i trzustki.

Zatem w niektórych nowotworach, z racji uszkodzonych wyjściowo mechanizmów naprawy można myśleć o pogłębieniu uszkodzeń poprzez zablokowanie kolejnych białek naprawiających powstałe uszkodzenia. Takie lawinowo narastające uszkodzenia prowadzą ostatecznie do śmierci komórki nowotworowej. Najlepiej znanym – dzięki Korze Jackowskiej nawet szerokiej opinii publicznej – jest olaparib, którego miejsce w leczeniu raka jajnika z towarzyszącą mutacją genów BRCA jest już ugruntowane.

Znaczenie wpływu na zmiany szlaków metabolizmu

W komórce nowotworowej, poza zmianami materiału genetycznego, zachodzą także zmiany metabolizmu. Te zmiany ułatwiają przetrwanie komórki w środowisku niedostatecznie zaopatrywanym w tlen, a zmiany metabolizmu dotyczą między innymi sposobów pozyskiwania energii przez komórkę. Metabolizm glukozy jest fascynującym zagadnieniem w fizjologii organizmów żywych, a tak naprawdę leży u podstaw życia.

Szalenie intrygująca jest koncepcja ingerowania w szlaki związane z metabolizmem glukozy, co ma dalekosiężne skutki fizjologiczne. Warto stwierdzić, że także w onkologii gromadzimy coraz więcej danych odnośnie zmian szlaków zależnych od metabolizmu glukozy oraz o substancjach, które poprzez modyfikację tych szlaków prowadzą do zahamowania wzrostu i podziałów komórki nowotworowej.

Układ immunologiczny a leczenie nowotworu

I wreszcie wisienka na torcie – nowatorskie idee dotyczące mechanizmów pozwalających na unikanie komórki nowotworowej ataku własnego układu immunologicznego pacjenta. W związku z mutacjami występującymi w materiale komórki nowotworowej różni się ona od prawidłowych komórek ciała. A to sprawia, że układ immunologiczny rozpoznaje tkankę nowotworową. Wyrazem tego jest naciekanie tkanki nowotworowej przez komórki cytotoksyczne, które powinny niszczyć nieprawidłową tkankę. Przez dekady usiłowano (właściwie bez powodzenia) wykorzystać ten fenomen, wytwarzając na przykład szczepionki przeciwnowotworowe.

Ostatecznie rozpoznano mechanizm, który roztacza parasol ochronny nad komórkami nowotworowymi sprawiając, że nie ulegają one niszczeniu. Zjawisko to ma tak ogromne znaczenie, że za jego rozpoznanie przyznano w 2018 roku nagrodę Nobla. Ważne, że wiedza ta przełożyła się na praktykę kliniczną i powstanie nowych leków, które są aktywne w leczeniu nowotworów złośliwych , w tym tak trudnego przeciwnika jak niedrobnokomórkowy rak płuca.

Lokalizacja zmian przerzutowych

Druga część konferencji jest poświęcona leczeniu choroby już przerzutowej z poświęceniem uwagi szczególnym lokalizacja zmian przerzutowych – mianowicie wątrobie, ośrodkowemu układowi nerwowemu oraz układowi kostnemu. Każda z tych lokalizacji zmian niesie ze sobą istotne wyzwania kliniczne a indywidualizacja leczenia w zależności od obrazu choroby, wykorzystanie najlepszych metod ma na celu poprawę wyników leczenia, wydłużenie życia pacjenta z chorobą przerzutową oraz uzyskanie dobrej jakości życia.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że w niektórych przypadkach wdrożenie właściwego leczenia ogniska przerzutowego może zapewnić wieloletnie przeżycie bez cech czynnej choroby nowotworowej. Warto zatem dobrze orientować się po jakie metody sięgnąć w konkretnych lokalizacjach przerzutów, ale także zdawać sobie sprawę, że w chorobie przerzutowej objawy są silnie powiązane z lokalizacją zmian a leczenie dolegliwości także wymaga rozumienia specyfiki ich powstania.

Nowoczesne leczenie onkologiczne

Uważam, że możemy powiedzieć, że dysponujemy coraz lepszym orężem w leczeniu choroby nowotworowej. Niestety, nic za darmo. Nowoczesne leczenie onkologiczne kosztuje krocie, co budzi zrozumiałą irytację lekarzy i osób odpowiedzialnych za finansowanie państwa. Z przykrością należy stwierdzić, że wiąże się to także z cierpieniem pacjentów, którzy z uwagi na brak finansowania leczenia nie mają do niego dostępu. Aktualne jest zatem pytanie o sposoby finansowania leczenia w onkologii oraz zagadnienia etyczne wiążące się z tym trudnym problemem. Także i ten temat zostanie poruszony w trakcie konferencji.

Problem zdrowotny

A na zakończenie warto przypomnieć, że choroby nowotworowe są niezwykle istotnym problemem zdrowotnym, także w Polsce, gdzie zanotowano w 2016 ponad 164 tysiące nowych zachorowań a pod względem przyczyn zgonów nowotwory uplasowany się na drugim miejscu, zaraz po chorobach układu krążenia. Zatem wiedza o postepowaniu u chorych na nowotwory złośliwe powinna być szerzona i upowszechniana.

INNOWACYJNE TERAPIE W ONKOLOGII 2019

Termin: 15 kwietnia 2019

Miejsce: Golden Floor Tower, ul. Chłodna 51, Warszawa

Informacje na temat konferencji i rejestracja: www.instytutpwn.pl/pto/