Zdrowie kobiety

In vitro szansą na rodzicielstwo

Dla wielu par, jedyną metodą pozwalającą spełnić marzenia o rodzicielstwie, jest in vitro. Czego Pacjenci obawiają się najbardziej? Niepowodzenia. Na sukces in vitro wpływa bowiem szereg czynników, często niezależnych od Pary, starającej się o dziecko.

W Polsce działa wiele ośrodków leczenia niepłodności. Pacjentom, szczególnie tym będącym na początku swojej ścieżki terapeutycznej, nierzadko trudno jest zdecydować się na jedną placówkę. Gdyby był Pan pacjentem, na co zwróciłby Pan uwagę przy wyborze kliniki leczenia niepłodności?

Diagnostyka i leczenie niepłodności jest procesem złożonym i niekiedy długotrwałym, pacjenci więc powinni przygotować się na to, że z ośrodkiem leczenia niepłodności „zwiążą się” na dłuższy okres. Na pewno wybierałbym ośrodek o uznanej renomie, funkcjonujący na rynku od co najmniej kilku lat, oferujący swoim podopiecznym pełen zakres zarówno działań diagnostycznych jak i leczniczych. Oczywiście drugim, równie ważnym czynnikiem jest skuteczność działania wyznaczana odsetkiem ciąż i urodzeń u par leczących się w danym miejscu. Większość ośrodków chwali się na swoich stronach fantastycznymi wynikami, ale do opracowań statystycznych należy podchodzić ostrożnie, bo odpowiedni dobór wskaźników może znacząco poprawiać wizerunek – np. podawanie efektów tylko w grupie młodych pacjentek albo w przeliczeniu na transfer zarodków w wysokim stopniu rozwoju. Dobrym wskaźnikiem efektywności kliniki były ujednolicone wyniki programu rządowego z lat 2015-17 (dostępne na stronie Stowarzyszenia „Nasz Bocian”). Kolejnym czynnikiem jest poziom obsługi klienta – najlepiej udać się do danej kliniki na wizytę pierwszorazową i ocenić samemu, czy atmosfera będzie nam odpowiadać – i nie chodzi tu tylko o wystrój wnętrz, ale głównie o przyjazność personelu, obsługę, jasność i transparentność kosztów, sposób przekazywania informacji i jej zrozumiałość. Ponieważ problem niepłodności w chwili obecnej jest bardzo powszechny można też zasięgnąć informacji wśród znajomych albo poszukać na forach internetowych. Istotna jest też dostępność usług i tu, paradoksalnie, wybierałbym raczej kliniki z dużą ilością pacjentów niż takie, w których poczekalnie świecą pustkami.

Dlaczego w leczeniu niepłodności ważny jest jeden lekarz prowadzący i indywidualna ścieżka leczenia?

Diagnostyka i leczenie niepłodności zawsze wymaga zastosowania pewnej metodyki i posiadania jasno określonego planu postępowania. Lekarz podejmujący się leczenia powinien posiadać bardzo skonkretyzowaną wizję i schemat podejmowania kolejnych kroków w określonej sytuacji klinicznej. Podobnie para przystępująca do leczenia oczekuje także konkretnego planu, określonego i doprecyzowanego w czasie, jasno przedstawionego im w trakcie wizyt. Takie postępowanie buduje zaufanie między pacjentami a lekarzem i stanowi dla pary doskonałe wsparcie i motywuje do konsekwentnego działania. Brak tego wszystkiego, brak jasnych wytycznych, zmienianie kierunku działań w trakcie, niezdecydowanie, powtarzanie nieskutecznych kroków, takie „chodzenie w kółko” wokół tematu, a zwłaszcza brak pełnego i kompleksowego potraktowania problemu niepłodności, wywołuje zniechęcenie i zmęczenie pacjentów. Jeżeli pacjenci są traktowani przedmiotowo – od procedury do procedury – z pominięciem istotnego czynnika komfortu psychicznego, spadają szanse powodzenia a rośnie ryzyko przerwania leczenia.

Zgodnie z ustawą, tylko w przypadkach, w których inne metody leczenia nie dają szans na dziecko, można od razu przejść do leczenia metodą in vitro. Jakie to przypadki?

Klasycznym wskazaniem jest obustronna niedrożność jajowodów. Jajowód jest strukturą niezbędną do zapłodnienia i jego brak lub dysfunkcja uniemożliwia zajście w ciążę w sposób naturalny. Jajowody mogą zostać zniszczone w wyniku stanów zapalnych w obrębie miednicy mniejszej (np. po zapaleniu wyrostka czy zapaleniu przydatków) albo mogą być zniszczone przez ciąże pozamaciczne zlokalizowane w jajowodach. Endometrioza miednicy mniejszej w stadium zaawansowanym stanowi drugie wskazanie do IVF. W endometriozie prawidłowa tkanka wyścielająca jamę macicy występuje też w innych miejscach – na narządach miednicy mniejszej, jelitach, za otrzewną, prowadząc do stopniowego niszczenia jajników i dysfunkcji narządu rodnego. W 98% endometrioza w wysokim stopniu zaawansowania idzie w parze z niepłodnością. Kolejnym wskazaniem jest ciężki czynnik męski, czyli zbyt niska liczebność prawidłowych plemników w nasieniu. Jeżeli mamy poniżej 3 milionów plemników w mililitrze ejakulatu to szanse poczęcia naturalnego są znikome. Na końcu mamy tzw. czynnik jajnikowy, czyli chroniczny brak owulacji i brak możliwości wywołania owulacji innymi metodami – czy to farmakologicznymi, czy chirurgicznymi.

Kiedy należy się zgłosić do kliniki leczenia niepłodności?

Zalecenia mówią o roku bezskutecznych starań, ale jest to zasada bardzo ogólna. Jeżeli kobieta ma powyżej 36 lat, występują zaburzenia cyklu miesiączkowego lub poważne choroby ogólnoustrojowe np. cukrzyca czy leczenie w przeszłości, np. z powodu chorób nowotworowych lub rozległe zabiegi chirurgiczne, należy zgłosić się do kliniki diagnostyki i leczenia niepłodności po okresie krótszym – około 6 miesięcy starań.

 

Na czym polega zapłodnienie in vitro?

Procedura IVF polega na zapewnieniu warunków, które pozwalają na pozaustrojową interakcję komórek rozrodczych pary, prowadzącą do pozyskania prawidłowo rozwijających się zarodków, które po podaniu do jamy macicy kobiety, podejmą rozwój skutkujący uzyskaniem ciąży. Metoda ta jest stosowana, w przypadku, gdy podczas starań naturalnych bądź na drodze innych metod leczenia niepłodności, szanse na wytworzenia zarodka w organizmie kobiety są znacznie utrudnione bądź niemożliwe.

Czym się różni klasyczne in vitro od np. in vitro ICSI lub IMSI?

Klasyczne in-vitro to metoda, polegająca na umieszczeniu izolowanych komórek jajowych wraz z wcześniej przygotowanymi plemnikami, w specjalnym fizjologicznym roztworze, którego właściwości i skład imitują warunki panujące w jajowodzie. Plemniki, samodzielnie penetrują komórkę jajową, bez ingerencji embriologa, przez co zachodzące podczas zapłodnienia procesy są najbardziej zbliżone do naturalnych. Metodę stosuje się w przypadku, gdy wywiad niepłodnościowy, jakość i ilość pozyskanych komórek jajowych oraz parametry nasienia pozwalają na jej wykonanie. Jednym z głównych wskazań jest niedrożność jajowodów. Techniki ICSI i IMSI, czyli procedury docytoplazmatycznego wprowadzenia plemnika do komórki jajowej, w odróżnieniu od klasycznego IVF, są metodami inwazyjnymi, jednak w pełni skutecznymi i bezpiecznymi. Stosuje się je w przypadku, gdy metoda klasycznego zapłodnienia IVF ma niskie, bądź nie ma szans powodzenia. Głównym wskazaniem jest czynnik męski, czyli słaba jakość nasienia i plemników. Techniki polegają na wprowadzeniu plemnika do komórki jajowej, przy użyciu zaawansowanych narzędzi do mikromanipulacji pod kontrolą wysokiej klasy systemów optycznych. Plemniki są selekcjonowane przez embriologów na podstawie morfologii, czyli oceny budowy plemnika oraz żywotności i fizjologicznych cech czynnościowych np. reakcji z hialuronianem.

W czym może pomóc parze leczącej niepłodność metodą in vitro konsultacja z embriologiem? Dlaczego warto z niej skorzystać?

Embriolodzy dysponują szeroką wiedzą na temat leczenia niepłodności, zwłaszcza ze strony kluczowych, biologicznych aspektów funkcjonowania komórek rozrodczych i zarodków. Posiadane informacje stanowią uzupełnienie diagnostycznych i medycznych danych związanych z leczeniem niepłodności. Przekazane przez embriologa informacje, prowadzą do pełnego zrozumienia procesu leczenia przez pacjentów.