Zdrowie kobiety

Wyzwania w leczeniu stwardnienia rozsianego

Dzi艣 postrzeganie osoby chorej przez nasze spo艂ecze艅stwo bardzo si臋 zmienia i jest coraz wi臋cej o艣rodk贸w wsparcia dla os贸b ze stwardnieniem rozsianym. Oczywi艣cie jest to specyficzna grupa chorych. Du偶膮 jej cz臋艣膰 stanowi膮 ludzie m艂odzi, kt贸rzy maj膮 marzenia, stoj膮 u progu kariery zawodowej, pragn膮 si臋 rozwija膰, zak艂ada膰 rodziny.聽

Przedstawiamy Wam rozmow臋 z Prof. dr hab. n. med. Halin膮 Bartosik-Psujek z Kliniki Neurologii Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Zrzut ekranu 2015-08-04 o 12.59.14
Na corocznym spotkaniu Ameryka艅skiej Akademii Neurologii w Waszyngtonie przedstawiono kolejne dane, dotycz膮ce wachlarza mo偶liwo艣ci terapeutycznych, stosowanych w leczeniu stwardnienia rozsianego. Jakie znaczenie dla pacjent贸w zmagaj膮cych si臋 ze chorob膮 ma dost臋p do nowoczesnego leczenia? Jak zmieni艂by on 偶ycie polskich pacjent贸w?

Rzeczywi艣cie w kwestii terapii stwardnienia rozsianego du偶o si臋 zmienia. Pojawiaj膮 si臋 nowe leki i to co jest najbardziej korzystne dla pacjent贸w 鈥 maj膮 wi臋ksz膮 skuteczno艣膰 i 艂atwiejsz膮 drog臋 podawania. S膮 to preparaty doustne albo podawane s膮 rzadziej w iniekcjach podsk贸rnych albo zastrzykach do偶ylnych.

Ka偶dy lek, kt贸ry jest bardziej skuteczny, kt贸ry hamuje przebieg przewlek艂ej i prowadz膮cej do inwalidztwa choroby, jest ogromnym sukcesem i korzy艣ci膮 dla pacjenta. Im wcze艣niej takie leczenie zastosujemy; im szybciej lek zostanie w艂膮czony do terapii, tym lepiej dla pacjenta ze stwardnieniem rozsianym.

Oczywi艣cie musimy pami臋ta膰, 偶e przebieg stwardnienia rozsianego jest bardzo indywidualny i wa偶ne, by pacjenci mogli by膰 leczeni najskuteczniejszymi lekami, kt贸re dostosowujemy, bior膮c pod uwag臋 aktywno艣膰 choroby pacjenta.

Wachlarz nowoczesnych mo偶liwo艣ci terapeutycznych jest tu bardzo wa偶ny. W przypadku tej choroby nie mo偶emy schematycznie, ka偶demu choremu zleci膰 tak膮 sam膮 terapi臋. Musimy patrze膰 na niego indywidualnie. Oceni膰 jaki przebieg ma choroba, jaka jest jej aktywno艣膰 kliniczna, jakie s膮 preferencje pacjenta 鈥 jego praca, jego codzienne 偶ycie i dopiero wtedy dobiera膰 lek. Takie mo偶liwo艣ci bez w膮tpienia daj膮 nam w艂a艣nie r贸偶ne terapie.

Jak ocenia Pani sytuacj臋 polskich pacjent贸w w stosunku do pacjent贸w w Unii Europejskiej 鈥 je艣li chodzi o dost臋p do nowoczesnego, skutecznego leczenia?

Dost臋p do terapii I linii (tej podstawowej) jest w tej chwili na dobrym poziomie. Niestety nadal spotyka si臋 z on ograniczeniami miejscowymi. W niekt贸rych miejscach Polski s膮 sytuacje gdzie rzeczywi艣cie na leczenie trzeba jeszcze czeka膰. W innych, tego typu potrzeby s膮 realizowane na bie偶膮co.

Je艣li chodzi o dost臋p do leczenia bardziej nowoczesnego, dla tych pacjent贸w, kt贸rzy maj膮 szczeg贸lnie aktywny przebieg choroby, sytuacja wygl膮da zgo艂a inaczej i przyst膮pienie do leczenia jest nadal utrudnione. Tu jeste艣my znacznie w tyle, za bardziej rozwini臋tymi krajami na 艣wiecie. Warunki programu lekowego nakazuj膮, by nasi pacjenci mieli daleko po- suni臋t膮 aktywno艣膰 choroby (agresywny przebieg), by takie leczenie dosta膰.

Pacjenci podkre艣laj膮, 偶e doustne podawanie lek贸w jest dla nich prawdziwym prze艂omem. Dlaczego tego typu terapie s膮 tak istotne?

Po pierwsze, s膮 wygodniejsze, a 鈥瀔omfort鈥 w przypadku leczenia SM, znaczy bardzo du偶o dla pacjent贸w. Je艣li musz膮 wykonywa膰 iniekcje, kt贸re powtarzaj膮 si臋 codziennie, b膮d藕 co drugi dzie艅, a najrzadziej raz w tygodniu 鈥 to przygotowywanie zastrzyk贸w, ca艂a procedura i jej pilnowanie sprawia im du偶e utrudnienia. Pami臋tajmy, 偶e ura藕liwo艣膰 zwi膮zana z samym podawaniem iniekcji, jest znacznie bardziej obci膮偶aj膮ca pacjenta fizycznie ale i psychicznie, ni偶 po艂ykanie jednej tabletki. Wysoki poziom wygody leczenia chorego, niepodwa偶alnie lepiej wp艂ywa na ca艂y proces leczenia.

Po drugie, leki doustne s膮 lepiej tolerowane, bo nie daj膮 takich objaw贸w jak symptomy grypowe czy objawy sk贸rne. Oczywi艣cie nale偶y pami臋ta膰, 偶e r贸wnie偶 wymagaj膮 艣cis艂ego kontrolowania i monitorowania, ale na pewno s膮 znacznie przyja藕niejsze je艣li chodzi o spos贸b przyjmowania.

Na czym polega strategia leczenia stwardnienia rozsianego?

Jest to kompleksowy i z艂o偶ony program rozpoznania i leczenia pacjenta. Oba procesy wi膮偶膮 si臋 ze sob膮 nierozerwalnie. W momencie kiedy mo偶emy szybko postawi膰 rozpoznanie kliniczne, je艣li dokonujemy tego na wczesnym etapie choroby, to w贸wczas uszkodzenia m贸zgu s膮 niewielkie. Zastosowanie w贸wczas w艂a艣ciwej terapii, umo偶liwia zahamowanie rozwoju choroby. Dzi臋ki temu pacjent przez d艂ugi okres pozostaje w dobrej kondycji fizycznej, z ma艂ymi deficytami neurologicznymi. Normalnie funkcjonuje, uczy si臋, ko艅czy studia, zak艂ada rodzin臋. Systematycznie prowadzona i dobrze dobrana terapia, pozwala mu prowadzi膰 w miar臋 normalne 偶ycie.

Pami臋tajmy, 偶e stwardnienie rozsiane jest chorob膮 post臋puj膮ca, o nieprzewidywalnym przebiegu i je偶eli mamy pacjenta, u kt贸rego rozpoczynamy terapie, to wa偶ne jest aby to leczenie by艂o dostosowane do aktywno艣ci choroby, do tego jak pacjent odpowiada na leczenie i w jakim jest stanie.

Musimy dysponowa膰 pe艂n膮 mo偶liwo艣ci膮 zmiany terapii (je偶eli pacjent tego wymaga), i dostosowania go do odpowiedzi i obrazu klinicznego. Kiedy u pacjenta osi膮gamy efekt terapeutyczny 鈥 w sensie zahamowania post臋p贸w SM, ale ma on bardzo聽du偶e objawy uboczne, to nie mo偶emy 鈥瀟rzyma膰 go鈥 na tym samym leku.

W takim przypadku musimy mie膰 mo偶liwo艣膰 zmiany terapii i dopasowania jej do tolerancji pacjenta. Jeszcze bardziej dotyczy to sytuacji, w kt贸rej pacjent nie odpowiada na leczenie, w贸wczas nale偶y szuka膰 szybko innego rozwi膮zania.

Wspomniane mo偶liwo艣ci powinna zapewni膰 nam w艂a艣ciwa strategia leczenia. Na ten sukces sk艂ada si臋 wsp贸艂praca neurologa z pacjentem i jednoczesne dzia艂anie, kt贸re b臋dzie dawa艂o pacjentowi jak najwi臋kszy komfort w codziennym funkcjonowaniu, a lekarzowi 鈥 bez ogranicze艅 systemowych 鈥 pozwoli na swobodny dob贸r najlepszego dla pacjenta leku. Dla mnie po偶膮dana by艂aby sytuacja, by lekarz mia艂 mo偶liwo艣膰 wyboru i doboru leku dopasowanego do potrzeb pacjenta.