Życie z cukrzycą

Cukrzyca – wielowymiarowe wyzwanie

O skali wyzwania świadczy epidemiologia cukrzycy. Na świecie dotyka ona już 400 mln osób. Jeżeli nie podejmiemy kroków ogra- niczających jej zasięg, to już w 2035 roku będzie na świecie 600 mln osób chorych na cukrzycę. W Europie choruje ponad 50 mln osób, a w Polsce prawie 3 mln.

Skala epidemiologiczna jest olbrzymim wyzwaniem dla systemu opieki zdrowotnej oraz budżetów poszczególnych państw. Pacjenci z cukrzycą mają często zmniejszoną produktywność, bywają dotknięci inwalidztwem i pozostają na utrzymaniu państwa, niestety też przedwcześnie umierają.Pomijając fakt, iż jest to duże wyzwanie dla państwa, należy pamiętać, że przede wszystkim jest to indywidualny problem każdego chorego i jego rodziny. Od momentu rozpoznania, leczenie cukrzycy trwa całe życie, dlatego chory wymaga również wsparcia najbliższych.” – komentuje prof. dr hab. n. med. Maciej Małecki, poprzedni prezes Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.

Chorzy z cukrzycą wymagają kompleksowej, wielodyscyplinarnej opieki medycznej – do tego potrzeba optymalizacji systemu i zwiększenie zakresu finansowania procedur dedykowanych cukrzycy. Analizując zeszłoroczny raport NIK-u „Profilaktyka i leczenie cukrzycy typu 2” na temat polskiej opieki diabetologicznej pojawia się wniosek, że jeśli szybko nie zahamujemy liczby zachorowań, to nie poradzimy sobie z kosztami leczenia cukrzycy i jej powikłaniami. [1]

Właściwa i rzetelna edukacja

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaznacza, że edukacja społeczna i przestrzeganie prostych zasad mogą uchronić nas nie tylko przed cukrzycą, ale okazują się pomocne, w przypadku jej wystąpienia. Zasady te w pierwszej kolejności powinny odnosić się do zmiany nawyków związanych z codzienną dietą. Ważne w tym kontekście staje się ograniczenie zbyt dużej ilości wysokokalorycznych produktów, spożycia tłuszczów nasyconych i cukrów prostych, szczególnie tych w formie przetworzonej. Po drugie, bardzo ważna jest codzienna, umiarkowana aktywność fizyczna.

W przypadku chorych możemy powiedzieć, że są pewne elementy wspólne dotyczące edukacji i zachowań pacjentów wszystkich typów cukrzycy. Dbałość o zasady prawidłowo zbilansowanej diety, dążenie do redukcji masy ciała, konieczność rozsądnego wysiłku fizycznego, który będzie zintegrowany z całym procesem leczenia, to elementy, o których powinien pamiętać każdy pacjent. Jednak o zmianie nawyków żywieniowych czy aktywności fizycznej rozmawiamy inaczej z młodym pacjentem z cukrzycą typu 1, inaczej z osobą dojrzałą, starszą, a jeszcze inaczej z osobą chorującą na cukrzycę o uwarunkowaniach genetycznych. „Oczywiście zasadnicze różnice dotyczą farmakoterapii. Cukrzyca typu 1 leczona jest insuliną, natomiast w przypadku cukrzycy typu 2 mówimy o zróżnicowanych grupach doustnych leków przeciwcukrzycowych, ewentualnie również insulinie. Tutaj dochodzi do głosu tzw. proces indywidualizacji leczenia cukrzycy, przy którym bierzemy pod uwagę wiele elementów: styl życia, aktywność fizyczna, nawyki żywieniowe, wiek, ryzyko powikłań.”– wyjaśnia prof. Małecki.

Potrzeba wsparcia nowoczesnego leczenia

W leczeniu chorych na cukrzycę godne uwagi jest pojęcie indywidualizacji leczenia, które w naszym kraju natrafia na wiele przeszkód. Niestety nadal borykamy się z zbyt dużą rozbieżnością pomiędzy możliwościami leczenia cukrzycy typu 1 a cukrzycy typu 2. Wiele krajów z uznaniem ocenia naszą dostępność do nowoczesnych terapii w przypadku cukrzycy typu 1. Z każdym rokiem dysponujemy coraz większym wachlarzem możliwości w in- sulinoterapii. Oprócz tradycyjnych insulin ludzkich uzyskiwanych metodą inżynierii genetycznej, mamy całą gamę insulin analogowych. „Mogłoby być oczywiście jeszcze lepiej, gdyż pacjenci podkreślają uzasadnioną potrzebę refundacji systemu do monitorowania glikemii oraz kwestię leczenia insuliną z zastosowaniem pompy insulinowej pacjentów powyżej 26. roku życia.” – doprecyzowuje prof. Maciej Małecki.

Natomiast w przypadku cukrzycy typu 2 – musimy to głośno powiedzieć – żadna nowoczesna terapia nie jest refundowana.

Leki powszechnie dostępne w całej Europie flozyny czy inkretyny, w naszym kraju są nadal nierefundowane. To wielka strata dla pacjentów, bo dostarczane są kolejne badania potwierdzające, że wpływają one na redukcję ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych, hospitalizacji z ich powodu oraz przedłużają życie chorych. Są one tak znaczące, że zostały uwzględnione w najnowszych wytycznych ADA (American Diabetes Associa- tion) oraz EASD (European Association for the Study of Diabetes) dotyczących algorytmów leczenia. [2]

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne również odniosło się z aprobatą do takiego definiowania celów terapeutycznych, jednak zaznacza, że sytuacja dostępu do tego leczenia naszych pacjentów jest zgoła inna. Dlatego dopiero w momencie wspólnej konsultacji z pacjentem, uwzględniającej jego stan zdrowia, styl życia i możliwości ekonomiczne będzie dopasowywana odpowiednia terapia. [3]

„Pamiętajmy, że pacjenci z cukrzycą umierają za wcześnie, żyją średnio kilka, kilkanaście lat krócej niż pacjenci bez cukrzycy. Chciałbym podkreślić, że badania naukowe odnoszące się do tych nowoczesnych terapii nie pozostawiają wątpliwości – są one skuteczne w zakresie tzw. kluczowych punktów końcowych – długości życia i incydentów sercowo-naczyniowych, na przykład zawału serca, niewydolności serca . To trudny dylemat – ile warte jest życie  ludzkie, czy stać nas na dalsze oczekiwanie.” – podsumowuje prof. Małecki. 

 


[1]Najwyższa Izba Kontroli, Raport o profilaktyce i leczeniu cukrzycy typu 2, nr ewidencyjny: P/17/057, data publikacji: 26 marca 2018;

[2]Melanie J. Davies, David A. D’Alessio, Judith Fradkin, Walter N. Kernan, Chantal Mathieu, Geltrude Mingrone, Peter Rossing, Apostolos Tsapas, Deborah J. Wexler, John B. Buse: Management of Hyperglycemia in Type 2 Diabetes, 2018. A Consensus

[3]Report by the American Diabetes Association (ADA) and the European Association for the Study of Diabetes (EASD). Diabetes Care 2018;3 Wytyczne Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego 2019 (https://cukrzyca.info.pl/zalecenia_kliniczne).